🏛️ Türk Tarihi ve Türk-İslam Tarihi

1. Tarihte bilinen ilk Türk devleti olan Asya (Büyük) Hun Devleti'ni MÖ 220 civarında kuran hükümdar kimdir?

1. Teoman (Tuman)
2. Mete Han
3. Bilge Kağan
4. Satuk Buğra Han

Asya (Büyük) Hun Devleti, tarihte bilinen ilk Türk devleti olup MÖ 220 yılında Teoman (Tuman) tarafından kurulmuştur. (MEB Tarih ders programı — İlk Türk Devletleri; TDV İslâm Ansiklopedisi (Hunlar))

2. Asya Hun Devleti en parlak dönemini hangi hükümdar zamanında yaşamıştır?

1. Teoman
2. Mete Han (Mao-tun)
3. Alparslan
4. Kül Tigin

Asya Hun Devleti, Teoman'ın oğlu Mete Han (Mao-tun) döneminde en parlak dönemini yaşamıştır. (MEB Tarih ders programı — İlk Türk Devletleri; TDV İslâm Ansiklopedisi (Hunlar))

3. Ordusunu ilk kez onlu (onlar, yüzler, binler, on binler) sistemine dayalı biçimde düzenleyerek sonraki Türk ve dünya ordularına örnek olan Türk hükümdarı kimdir?

1. Bumin Kağan
2. Mete Han
3. Bilge Kağan
4. Tabgaç Buğra Han

Mete Han, ordusunda ilk kez onlu (onluk) sistemi kurmuş; bu askeri teşkilat sonraki Türk ve dünya ordularına örnek olmuştur. (MEB Tarih ders kitabı — İlk Türk Devletleri; TDV İslâm Ansiklopedisi (Mete/Mao-tun))

4. Avrupa'nın siyasi yapısını kökten değiştirerek İlk Çağ'ın kapanışına zemin hazırlayan Kavimler Göçü yaklaşık hangi tarihte başlamıştır?

1. MÖ 220 civarı
2. MS 375 civarı
3. MS 751 civarı
4. MS 1071 civarı

Kavimler Göçü, batıya göç eden Avrupa Hunlarının MS 375 civarındaki hareketiyle başlamış ve Avrupa'nın siyasi yapısını kökten değiştirmiştir. (MEB Tarih ders kitabı — Kavimler Göçü; TDV İslâm Ansiklopedisi (Hunlar/Avrupa Hunları))

5. Türk adının bir devlet adı olarak geçtiği ve Türkçenin en eski yazılı belgesi kabul edilen Orhun (Göktürk) Yazıtları hangi dönemde dikilmiştir?

1. Asya Hun Devleti dönemi
2. II. Göktürk (Kutluk) Kağanlığı dönemi
3. Uygurlar dönemi
4. Karahanlılar dönemi

Orhun Yazıtları, II. Göktürk (Kutluk) Kağanlığı döneminde dikilmiş olup Türkçenin en eski yazılı belgesi kabul edilir. (TDV İslâm Ansiklopedisi (Orhon Yazıtları); MEB Tarih ders kitabı)

6. Orhun Yazıtları'ndan Kül Tigin ve Bilge Kağan yazıtlarının yazarı olarak bilinen kişi kimdir?

1. Yollug (Yolluğ) Tigin
2. Vilhelm Thomsen
3. Yusuf Has Hâcib
4. Kâşgarlı Mahmud

Kül Tigin (732) ve Bilge Kağan (735) yazıtlarının yazarı Yollug (Yolluğ) Tigin'dir. (TDV İslâm Ansiklopedisi (Orhon Yazıtları); Muharrem Ergin, Orhun Abideleri)

7. Orhun Yazıtları'nın yazıldığı Göktürk (runik) alfabesini 1893 yılında ilk kez çözerek okuyan bilim insanı kimdir?

1. Muharrem Ergin
2. Vilhelm Thomsen
3. Kâşgarlı Mahmud
4. Nizâmülmülk

Göktürk (runik) alfabesini ilk kez Danimarkalı bilim insanı Vilhelm Thomsen 1893 yılında çözerek okumuştur. (TDV İslâm Ansiklopedisi (Orhon Yazıtları); MEB Tarih ders kitabı)

8. Matbaayı (hareketli harf/klişe baskı tekniğini) ve kâğıdı kullanan, ayrıca yerleşik hayata geçen ilk Türk topluluğu hangisidir?

1. Hunlar
2. Göktürkler
3. Uygurlar
4. Karahanlılar

Uygurlar, matbaayı ve kâğıdı kullanan, ayrıca yerleşik hayata geçen ilk Türk topluluğu olarak bilinir. (MEB Tarih ders kitabı — İlk Türk Devletleri (Uygurlar); TDV İslâm Ansiklopedisi (Uygurlar))

9. Bir öğretmen, Türk devletlerinde sık görülen taht kavgalarının ve devletlerin kolayca bölünmesinin temel nedenini açıklamak istemektedir. Aşağıdakilerden hangisi bu duruma yol açan geleneksel anlayıştır?

1. Ülkenin hükümdar ailesinin ortak malı sayılıp hanedan üyeleri arasında paylaştırılması
2. Hükümdarlığın sadece en büyük oğula geçmesi kuralı
3. Devlet yönetiminde din adamlarının tek yetkili olması
4. Hükümdarların halk oyuyla seçilmesi

Ülkenin hükümdar ailesinin ortak malı sayılıp hanedan üyeleri arasında paylaştırılması anlayışı, taht kavgalarına ve devletlerin bölünmesine yol açan temel bir özelliktir. (MEB Tarih ders kitabı — İlk Türk Devletlerinde Kültür ve Medeniyet; TDV İslâm Ansiklopedisi)

10. 751 yılında Abbasiler ile Çin (Tang) arasında yapılan ve Türklerin kitleler halinde İslamiyet'e yönelmesinde dönüm noktası olan savaş hangisidir?

1. Malazgirt Savaşı
2. Dandanakan Savaşı
3. Talas Savaşı
4. Kavimler Göçü

751'deki Talas Savaşı'nda Karlukların Abbasiler yanında yer almasıyla Abbasiler kazanmış ve bu savaş Türklerin İslamiyet'e yönelmesinde dönüm noktası olmuştur. (MEB Tarih ders kitabı — Türklerin İslamiyeti Kabulü; TDV İslâm Ansiklopedisi (Talas Savaşı))

11. 751 Talas Savaşı'nda Abbasilerin zafer kazanmasında hangi Türk topluluğunun Abbasiler yanında yer alması etkili olmuştur?

1. Karluklar
2. Peçenekler
3. Kimekler
4. Kırgızlar

Talas Savaşı'nda Karlukların Abbasiler yanında yer almasıyla Abbasiler Çin (Tang) ordusunu yenmiştir. (MEB Tarih ders kitabı — Türklerin İslamiyeti Kabulü; TDV İslâm Ansiklopedisi (Talas Savaşı))

12. İslamiyet'i resmen kabul eden ilk Müslüman Türk devleti hangisidir?

1. Gazneliler
2. Karahanlılar
3. Büyük Selçuklular
4. Uygurlar

Karahanlılar, hükümdar Satuk Buğra Han'ın İslam'ı kabulüyle İslamiyet'i resmen kabul eden ilk Müslüman Türk devletidir. (MEB Tarih ders kitabı — İlk Türk-İslam Devletleri; TDV İslâm Ansiklopedisi (Karahanlılar))

13. Karahanlılarda İslamiyet'i kabul ederek devletin Müslüman olma sürecini başlatan hükümdar kimdir?

1. Tabgaç Buğra Han
2. Satuk Buğra Han
3. Alparslan
4. Teoman

Karahanlılarda İslam'ı kabul süreci hükümdar Satuk Buğra Han'ın İslamiyet'i benimsemesiyle başlamıştır. (MEB Tarih ders kitabı — İlk Türk-İslam Devletleri; TDV İslâm Ansiklopedisi (Karahanlılar))

14. İslami dönem Türk edebiyatının bilinen ilk eseri olan ve Yusuf Has Hâcib tarafından yazılan eser hangisidir?

1. Dîvânü Lugâti't-Türk
2. Kutadgu Bilig
3. Siyasetnâme
4. Orhun Yazıtları

Kutadgu Bilig (1069-1070), Yusuf Has Hâcib tarafından yazılıp Tabgaç Buğra Han'a sunulan, İslami dönem Türk edebiyatının bilinen ilk eseridir. (TDV İslâm Ansiklopedisi (Kutadgu Bilig); MEB Türk Dili ve Edebiyatı ders kitabı)

15. Türkçenin bilinen ilk sözlüğü ve dil bilgisi kitabı olan, Araplara Türkçeyi öğretmek amacıyla hazırlanan Dîvânü Lugâti't-Türk'ün yazarı kimdir?

1. Yusuf Has Hâcib
2. Kâşgarlı Mahmud
3. Nizâmülmülk
4. Yollug Tigin

Dîvânü Lugâti't-Türk, Kâşgarlı Mahmud tarafından Araplara Türkçeyi öğretmek amacıyla hazırlanan, Türkçenin bilinen ilk sözlüğü ve dil bilgisi kitabıdır. (TDV İslâm Ansiklopedisi (Dîvânü Lugâti't-Türk))

16. Bir öğretmen tahtaya iki eser yazmıştır: birincisi hükümdara ideal devlet yönetimini öğütleyen ve aruz vezniyle yazılmış eser, ikincisi ise Türkçeyi Araplara öğretmek için hazırlanmış sözlük. Bu iki eserin yazarları sırasıyla kimlerdir?

1. Kâşgarlı Mahmud - Yusuf Has Hâcib
2. Yusuf Has Hâcib - Kâşgarlı Mahmud
3. Nizâmülmülk - Kâşgarlı Mahmud
4. Yusuf Has Hâcib - Nizâmülmülk

Aruz vezniyle yazılan Kutadgu Bilig Yusuf Has Hâcib'e; Türkçeyi Araplara öğreten Dîvânü Lugâti't-Türk ise Kâşgarlı Mahmud'a aittir. (TDV İslâm Ansiklopedisi (Kutadgu Bilig; Dîvânü Lugâti't-Türk))

17. 1040 yılında Gazneliler ile Büyük Selçuklular arasında yapılan ve Büyük Selçuklu Devleti'nin resmen kuruluşunu sağlayan savaş hangisidir?

1. Talas Savaşı
2. Dandanakan Savaşı
3. Malazgirt Savaşı
4. Kavimler Göçü

1040'taki Dandanakan Savaşı Selçukluların kesin zaferiyle sonuçlanmış ve Büyük Selçuklu Devleti'nin resmen kuruluşunu sağlamıştır. (MEB Tarih ders kitabı — Büyük Selçuklu Devleti; TDV İslâm Ansiklopedisi (Dandanakan Savaşı))

18. 26 Ağustos 1071'de Bizans'ı yenerek Anadolu'nun kapılarını Türklere açan Büyük Selçuklu sultanı kimdir?

1. Melikşah
2. Alparslan
3. Tuğrul Bey
4. Satuk Buğra Han

Malazgirt Savaşı'nda (26 Ağustos 1071) Sultan Alparslan, Bizans İmparatoru Romanos Diogenes'i yenip esir almış ve Anadolu'nun kapılarını Türklere açmıştır. (MEB Tarih ders kitabı — Büyük Selçuklu Devleti; TDV İslâm Ansiklopedisi (Malazgirt Savaşı))

19. 1071 Malazgirt Savaşı'nda Sultan Alparslan tarafından yenilip esir alınan Bizans İmparatoru kimdir?

1. Romanos Diogenes (Romen Diyojen)
2. Justinianus
3. Herakleios
4. Konstantinos

Malazgirt Savaşı'nda Alparslan, Bizans İmparatoru Romanos Diogenes'i (Romen Diyojen) yenip esir almıştır. (MEB Tarih ders kitabı — Büyük Selçuklu Devleti; TDV İslâm Ansiklopedisi (Malazgirt Savaşı))

20. Alparslan ve Melikşah dönemlerinde vezirlik yapan, 1067'de Bağdat'ta ilk Nizamiye Medresesi'ni kuran ve devlet yönetimine dair Siyasetnâme'yi yazan devlet adamı kimdir?

1. Yusuf Has Hâcib
2. Nizâmülmülk
3. Kâşgarlı Mahmud
4. Tuğrul Bey

Büyük Selçuklu veziri Nizâmülmülk, ilk Nizamiye Medresesi'ni 1067'de Bağdat'ta kurmuş ve Siyasetnâme adlı eseri kaleme almıştır. (TDV İslâm Ansiklopedisi (Nizâmülmülk; Nizâmiye Medresesi))

21. Bir öğretmen, Büyük Selçuklu döneminde devlet eliyle kurulan ve eğitimi sistemli hâle getiren ilk medresenin adını ve kuruluş yerini sormaktadır. Doğru cevap hangisidir?

1. Nizamiye Medresesi - Bağdat
2. Semerkant Medresesi - Semerkant
3. Enderun Mektebi - Bursa
4. Süleymaniye Medresesi - İstanbul

İlk Nizamiye Medresesi, Büyük Selçuklu veziri Nizâmülmülk tarafından 1067'de Bağdat'ta kurulmuştur. (TDV İslâm Ansiklopedisi (Nizâmiye Medresesi))

22. Aşağıdaki olaylardan hangisi kronolojik olarak (en eskiden en yeniye) doğru sıralanmıştır?

1. Talas Savaşı (751) - Dandanakan Savaşı (1040) - Malazgirt Savaşı (1071)
2. Dandanakan Savaşı (1040) - Talas Savaşı (751) - Malazgirt Savaşı (1071)
3. Malazgirt Savaşı (1071) - Talas Savaşı (751) - Dandanakan Savaşı (1040)
4. Talas Savaşı (751) - Malazgirt Savaşı (1071) - Dandanakan Savaşı (1040)

Doğru kronolojik sıra Talas Savaşı (751), Dandanakan Savaşı (1040) ve Malazgirt Savaşı (1071) şeklindedir. (MEB Tarih ders kitabı — Türklerin İslamiyeti Kabulü ve Büyük Selçuklu Devleti; TDV İslâm Ansiklopedisi)

23. 751 yılında Abbasiler ile Çin (Tang) arasında yapılan ve Karlukların Abbasiler yanında yer almasıyla Türklerin kitleler halinde İslamiyet'e yönelmesinde dönüm noktası olan savaş aşağıdakilerden hangisidir?

1. Talas Savaşı
2. Dandanakan Savaşı
3. Malazgirt Savaşı
4. Kadisiye Savaşı

751'deki Talas Savaşı'nda Karlukların Abbasiler yanında yer almasıyla Abbasiler galip gelmiş ve bu savaş Türklerin İslamiyet'e yönelmesinde dönüm noktası olmuştur. (MEB Tarih ders kitabı — Türklerin İslamiyeti Kabulü; TDV İslâm Ansiklopedisi (Talas Savaşı))

24. İslamiyet'i resmen kabul eden ilk Müslüman Türk devleti aşağıdakilerden hangisidir?

1. Gazneliler
2. Karahanlılar
3. Büyük Selçuklular
4. Uygurlar

Hükümdar Satuk Buğra Han'ın İslam'ı kabulüyle Karahanlılar, İslamiyet'i resmen benimseyen ilk Müslüman Türk devleti olmuştur. (MEB Tarih ders kitabı — İlk Türk-İslam Devletleri; TDV İslâm Ansiklopedisi (Karahanlılar))

25. Karahanlılar döneminde Yusuf Has Hâcib tarafından yazılan ve Tabgaç Buğra Han'a sunulan, İslami dönem Türk edebiyatının bilinen ilk eseri aşağıdakilerden hangisidir?

1. Dîvânü Lugâti't-Türk
2. Kutadgu Bilig
3. Siyasetnâme
4. Atabetü'l-Hakayık

Yusuf Has Hâcib'in 1069-1070'te yazdığı Kutadgu Bilig, İslami dönem Türk edebiyatının bilinen ilk eseridir. (TDV İslâm Ansiklopedisi (Kutadgu Bilig); MEB Türk Dili ve Edebiyatı ders kitabı)

26. Kâşgarlı Mahmud'un yazdığı ve Araplara Türkçeyi öğretmek amacıyla hazırlanan, Türkçenin bilinen ilk sözlüğü ve dil bilgisi kitabı aşağıdakilerden hangisidir?

1. Kutadgu Bilig
2. Dîvânü Lugâti't-Türk
3. Divân-ı Hikmet
4. Muhakemetü'l-Lugateyn

Kâşgarlı Mahmud'un Dîvânü Lugâti't-Türk adlı eseri, Araplara Türkçeyi öğretmek amacıyla hazırlanan ilk Türkçe sözlük ve dil bilgisi kitabıdır. (TDV İslâm Ansiklopedisi (Dîvânü Lugâti't-Türk))

27. 1040 yılında Gazneliler ile Büyük Selçuklular arasında yapılan ve Büyük Selçuklu Devleti'nin resmen kuruluşunu sağlayan savaş aşağıdakilerden hangisidir?

1. Katvan Savaşı
2. Dandanakan Savaşı
3. Pasinler Savaşı
4. Talas Savaşı

1040'taki Dandanakan Savaşı Selçukluların kesin zaferiyle sonuçlanmış ve Büyük Selçuklu Devleti resmen kurulmuştur. (MEB Tarih ders kitabı — Büyük Selçuklu Devleti; TDV İslâm Ansiklopedisi (Dandanakan Savaşı))

28. 26 Ağustos 1071'de yapılan Malazgirt Savaşı hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

1. Sultan Melikşah, Bizans ordusunu yenerek İstanbul'u kuşatmıştır
2. Sultan Alparslan, Bizans İmparatoru Romanos Diogenes'i yenip esir almış ve Anadolu'nun kapıları Türklere açılmıştır
3. Gazneli Mahmud, Bizans'ı yenerek Anadolu'yu ele geçirmiştir
4. Savaş sonucunda Bizans, Anadolu'yu tamamen Selçuklulara bırakan bir antlaşma imzalamıştır

Malazgirt Savaşı'nda Alparslan, Romanos Diogenes'i yenip esir almış ve bu zafer Anadolu'nun kapılarını Türklere açmıştır. (MEB Tarih ders kitabı — Büyük Selçuklu Devleti; TDV İslâm Ansiklopedisi (Malazgirt Savaşı))

29. Büyük Selçuklu veziri Nizâmülmülk ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?

1. İlk Nizamiye Medresesi'ni 1067'de Bağdat'ta kurmuş ve Siyasetnâme adlı eseri yazmıştır
2. Kutadgu Bilig'i yazarak Tabgaç Buğra Han'a sunmuştur
3. Malazgirt Savaşı'nı bizzat komuta ederek kazanmıştır
4. Dîvânü Lugâti't-Türk adlı sözlüğü hazırlamıştır

Nizâmülmülk, ilk Nizamiye Medresesi'ni 1067'de Bağdat'ta kurmuş ve devlet yönetimine dair Siyasetnâme'yi kaleme almıştır. (TDV İslâm Ansiklopedisi (Nizâmülmülk; Nizâmiye Medresesi))

30. Bir öğretmen adayı, ilk Türk-İslam devletlerinin kültürel katkılarını doğru biçimde eşleştirmek istemektedir. Buna göre aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğrudur?

1. Kutadgu Bilig — Kâşgarlı Mahmud
2. Nizamiye Medresesi — Satuk Buğra Han
3. Siyasetnâme — Nizâmülmülk
4. Dîvânü Lugâti't-Türk — Yusuf Has Hâcib

Siyasetnâme, Büyük Selçuklu veziri Nizâmülmülk tarafından yazılmıştır; Kutadgu Bilig Yusuf Has Hâcib'e, Dîvânü Lugâti't-Türk ise Kâşgarlı Mahmud'a aittir. (TDV İslâm Ansiklopedisi (Nizâmülmülk; Kutadgu Bilig; Dîvânü Lugâti't-Türk))

31. Tarihte bilinen ilk Türk devleti olan Asya (Büyük) Hun Devleti'nin kurucusu ve en parlak dönemini yaşatan hükümdar aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

1. Kurucu: Mete Han — En parlak dönem: Teoman
2. Kurucu: Bilge Kağan — En parlak dönem: Kül Tigin
3. Kurucu: Teoman — En parlak dönem: Mete Han
4. Kurucu: Satuk Buğra Han — En parlak dönem: Alparslan

Asya Hun Devleti MÖ 220'de Teoman tarafından kurulmuş, en parlak dönemini oğlu Mete Han zamanında yaşamıştır. (MEB Tarih ders programı — İlk Türk Devletleri; TDV İslâm Ansiklopedisi (Hunlar))

32. Ordusunda ilk kez onlu (onlar, yüzler, binler, on binler) sistemine dayalı askeri düzeni kuran ve bu teşkilatıyla sonraki Türk ve dünya ordularına örnek olan hükümdar aşağıdakilerden hangisidir?

1. Bilge Kağan
2. Mete Han
3. Alparslan
4. Satuk Buğra Han

Mete Han, ordusunda ilk kez onlu sistemi kurmuş ve bu askeri teşkilat sonraki Türk ve dünya ordularına örnek olmuştur. (MEB Tarih ders kitabı — İlk Türk Devletleri; TDV İslâm Ansiklopedisi (Mete/Mao-tun))

33. Orhun Yazıtları'ndaki Göktürk (runik) alfabesini ilk kez çözerek okuyan bilim insanı ve bu okumanın gerçekleştiği yıl aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

1. Muharrem Ergin — 1936
2. Vilhelm Thomsen — 1893
3. Wilhelm Radloff — 1899
4. Yollug Tigin — 735

Danimarkalı bilim insanı Vilhelm Thomsen, Göktürk alfabesini ilk kez 1893'te çözerek okumuştur. (TDV İslâm Ansiklopedisi (Orhon Yazıtları); MEB Tarih ders kitabı)

34. Matbaayı (hareketli harf/klişe baskı tekniğini) ve kâğıdı kullanan, ayrıca yerleşik hayata geçen ilk Türk topluluğu aşağıdakilerden hangisidir?

1. Hunlar
2. Göktürkler
3. Uygurlar
4. Karluklar

Uygurlar, matbaayı ve kâğıdı kullanan, ayrıca yerleşik hayata geçen ilk Türk topluluğu olarak bilinir. (MEB Tarih ders kitabı — İlk Türk Devletleri (Uygurlar); TDV İslâm Ansiklopedisi (Uygurlar))

35. Türk devlet geleneğinde ülkenin hükümdar ailesinin ortak malı sayılması anlayışı, İlk Türk ve Türk-İslam devletlerinde en çok hangi sonuca yol açmıştır?

1. Merkezi otoritenin güçlenmesi ve devletin uzun ömürlü olması
2. Taht kavgalarına ve devletlerin bölünmesine yol açması
3. Yerleşik hayata hızlı geçiş sağlaması
4. Ticaretin gelişerek ekonominin güçlenmesi

Ülkenin hanedan üyeleri arasında paylaştırılması anlayışı, taht kavgalarına ve devletlerin bölünmesine yol açan temel bir zayıflık olmuştur. (MEB Tarih ders kitabı — İlk Türk Devletlerinde Kültür ve Medeniyet; TDV İslâm Ansiklopedisi)