✍️ Sözel Yetenek: Dil Bilgisi ve Anlatım Bozuklukları

1. Türkçede isim (ad), sıfat, zamir, zarf, edat, bağlaç, ünlem ve fiil olmak üzere kaç ana sözcük türü vardır?

1. Altı
2. Yedi
3. Sekiz
4. Dokuz

Türkçede sözcükler anlam ve görevlerine göre isim, sıfat, zamir, zarf, edat, bağlaç, ünlem ve fiil olmak üzere sekiz türe ayrılır. (MEB Ortaöğretim Türk Dili ve Edebiyatı / Türkçe Dil Bilgisi, Sözcük Türleri)

2. "Küçük çocuk, kırık kalemiyle güzel resimler çizdi." cümlesinde altı çizili olması gereken sıfatlar hangi seçenekte doğru verilmiştir?

1. küçük, kırık, güzel
2. çocuk, kalem, resim
3. çizdi, güzel, küçük
4. kırık, çizdi, çocuk

"Küçük", "kırık" ve "güzel" sözcükleri kendilerinden sonra gelen isimleri (çocuk, kalem, resim) niteleyen sıfatlardır. (MEB/YKS Türkçe Dil Bilgisi, Sıfatlar (ön adlar))

3. "Bu" sözcüğü aşağıdaki cümlelerin hangisinde zamir (adıl) olarak kullanılmıştır?

1. Bu kitabı sınava kadar bitirmelisin.
2. Bu, benim uzun zamandır beklediğim haberdi.
3. Bu ağaç bahçenin en yaşlı ağacıdır.
4. Bu soru diğerlerinden daha zordu.

"Bu" bir ismin önünde onu belirtiyorsa işaret sıfatıdır; tek başına ismin yerini tutuyorsa işaret zamiridir. İkinci cümlede "Bu" bir ismin yerini tuttuğu için zamirdir. (MEB/YKS Türkçe Dil Bilgisi, Zamirler ve İşaret Sıfatları)

4. "Sabah erken kalktı, hızlı yürüdü ve okula geç kaldı." cümlesinde "erken", "hızlı" ve "geç" sözcükleri hangi sözcük türündendir?

1. Sıfat
2. Zarf (belirteç)
3. Edat
4. Zamir

Bu sözcükler fiilleri (kalktı, yürüdü, kaldı) durum ve zaman bakımından etkiledikleri için zarftır (belirteç); sıfatlar ise ismi niteler. (MEB/YKS Türkçe Dil Bilgisi, Zarflar (belirteçler))

5. "Seni bu kitap için değil, arkadaşlığın için seviyorum." cümlesinde "için" sözcüğünün türü aşağıdakilerden hangisidir?

1. Bağlaç
2. Edat (ilgeç)
3. Zarf
4. Ünlem

"İçin" tek başına anlamı olmayan, kendinden önceki sözcükle birlikte anlam kazanan ve cümleye 'amaç, sebep' anlamı katan bir edattır (ilgeç). (MEB/YKS Türkçe Dil Bilgisi, Edatlar (ilgeçler))

6. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "ile" sözcüğü bağlaç görevinde kullanılmıştır?

1. Kalemi eski bir çakı ile açtı.
2. Annesi ile babası törene katıldı.
3. Bahçeyi büyük bir dikkat ile suladı.
4. Sınava otobüs ile gitti.

"İle" iki ismi birbirine bağlıyorsa (annesi ile babası = annesi ve babası) bağlaçtır; araç, birliktelik anlamı katıp 'ile' yerine 've' getirilemiyorsa edattır. (MEB/YKS Türkçe Dil Bilgisi, 've/ile' Bağlacı ile Edatının Ayrımı)

7. Cümlede sözcükleri, söz öbeklerini veya cümleleri anlamca birbirine bağlayan ve tek başına bir anlamı bulunmayan sözcük türü aşağıdakilerden hangisidir?

1. Ünlem
2. Zarf
3. Bağlaç
4. Sıfat

Bağlaçlar (ve, ama, çünkü, fakat, ile, de/da vb.) tek başına anlamı olmayan, dil birimlerini anlamca birbirine bağlayan sözcüklerdir. (MEB/YKS Türkçe Dil Bilgisi, Bağlaçlar)

8. "Eyvah! Anahtarları evde unutmuşum." cümlesindeki "Eyvah" sözcüğü hangi türdendir?

1. Ünlem
2. Bağlaç
3. Zarf
4. Edat

"Eyvah" sevinç, korku, üzüntü, şaşkınlık gibi ani duyguları anlatan bir ünlemdir ve genellikle sonuna ünlem işareti konur. (MEB/YKS Türkçe Dil Bilgisi, Ünlemler)

9. "Yaşlı adam, gençliğinde çok gezmişti." cümlesinde "gençliğinde" sözcüğü türü bakımından nasıl adlandırılır?

1. Zarf görevinde kullanılan isim (isim soylu zaman zarfı)
2. Sıfat
3. Ünlem
4. Bağlaç

"Gençliğinde" aslında bir isimdir; ancak burada yüklemin zamanını ("ne zaman gezmişti?") bildirdiği için cümlede zaman zarfı görevindedir. (MEB/YKS Türkçe Dil Bilgisi, Sözcüğün Türü ve Görevi)

10. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "ki" bağlaç olarak kullanılmış ve bu yüzden ayrı yazılmıştır?

1. Masadaki kitapları topladım.
2. Duydum ki memleketine geri dönmüşsün.
3. Yandaki odada kimse yok.
4. Onunki hepsinden daha güzeldi.

"Duydum ki" örneğindeki "ki" bağlaçtır ve daima ayrı yazılır; diğer cümlelerdeki "-ki" ise sıfat yapan veya aitlik bildiren ektir ve bitişik yazılır. (TDK Yazım Kılavuzu, bağlaç olan ki'nin yazılışı)

11. "Sen de bu akşam bize gelsene." cümlesinde geçen "de" için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

1. Bulunma hâli ekidir, bitişik yazılmalıydı.
2. Bağlaçtır, ayrı yazılması doğrudur.
3. Ünlemdir, sonuna ünlem işareti gerekir.
4. Yapım ekidir, kelimeye yeni anlam katar.

Buradaki "de" 'ayrıca, dahi' anlamı katan bağlaçtır; bağlaç olan de/da her zaman ayrı yazılır ve '-te/-ta' biçimi yoktur. (TDK Yazım Kılavuzu, de/da bağlacının yazımı)

12. "Doğru" sözcüğü aşağıdaki cümlelerin hangisinde zarf (belirteç) görevinde kullanılmıştır?

1. Doğru cevabı yalnızca o bildi.
2. Bu, çok doğru bir karardı.
3. Okuldan çıkınca doğru eve gitti.
4. Doğru insanlarla çalışmak güzeldir.

"Doğru eve gitti" cümlesinde "doğru" fiili (gitti) durum/yön bakımından etkilediği için zarftır; diğerlerinde ismin önünde onu niteleyen sıfattır. (MEB/YKS Türkçe Dil Bilgisi, Sözcüğün Türü ve Görevi (sıfat/zarf ayrımı))

13. İş, oluş, hareket veya durum bildiren; kip ve şahıs ekleri alabilen sözcük türü aşağıdakilerden hangisidir?

1. İsim
2. Fiil (eylem)
3. Sıfat
4. Edat

Fiiller (eylemler) iş, oluş, hareket veya durum bildiren; kip ve kişi ekleri alarak çekimlenebilen sözcüklerdir (örn. gel-di-m, oku-yor-uz). (MEB/YKS Türkçe Dil Bilgisi, Fiiller (eylemler))

14. "Kaç kişi geldiğini merak ediyorum; birkaç arkadaşım da katılacak." cümlesinde "kaç" ve "birkaç" sözcükleri sırasıyla hangi tür sıfatlardır?

1. İşaret sıfatı - niteleme sıfatı
2. Soru sıfatı - belgisiz sıfat
3. Belgisiz sıfat - sayı sıfatı
4. Niteleme sıfatı - soru sıfatı

"Kaç kişi" ismin sayısını soru yoluyla belirttiği için soru sıfatı; "birkaç arkadaş" ise miktarı belirsizce bildirdiği için belgisiz sıfattır. (MEB/YKS Türkçe Dil Bilgisi, Belirtme Sıfatları (soru ve belgisiz sıfat))

15. Türkçede tamamlanmış, yargı bildiren cümlelerin sonuna hangi noktalama işareti konur?

1. Virgül (,)
2. Noktalı virgül (;)
3. Nokta (.)
4. İki nokta (:)

Cümlenin sonuna, yargının bittiğini göstermek için nokta konur; ayrıca kısaltmalardan ve sıra bildiren sayılardan sonra da kullanılır. (TDK Yazım Kuralları, Noktanın Kullanım Yerleri)

16. "Çantasına defter kalem silgi ve kitap koydu." cümlesinde eş görevli sözcükler arasına hangi noktalama işareti konmalıdır?

1. Nokta
2. Virgül
3. İki nokta
4. Ünlem

Sıralı (eş görevli) sözcükler arasına virgül konur: "defter, kalem, silgi ve kitap". 've' bağlacından önce virgül konmaz. (TDK Yazım Kuralları, Virgülün Kullanım Yerleri)

17. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalı virgül (;) doğru kullanılmıştır?

1. Erken kalktım; kahvaltı yaptım.
2. Sınıfta on beş kız; on erkek öğrenci vardı.
3. Olayı duyunca çok şaşırdım; ama tepki vermedim.
4. İstanbul, Ankara, İzmir; Bursa, Konya, Adana gezdiğimiz şehirlerdi.

Noktalı virgül, ögeleri virgülle ayrılmış grupları birbirinden ayırmak için kullanılır; bu nedenle iki şehir grubunu ayıran son seçenek doğrudur. (TDK Yazım Kuralları, Noktalı Virgülün Kullanım Yerleri)

18. Kendisinden sonra örnek verileceğini, açıklama yapılacağını veya bir alıntının başladığını göstermek için hangi noktalama işareti kullanılır?

1. Kesme işareti (')
2. İki nokta (:)
3. Kısa çizgi (-)
4. Noktalı virgül (;)

İki nokta; kendisinden sonra örnek, açıklama gelecekse veya alıntı yapılacaksa ya da konuşan kişiden sonra kullanılır. (TDK Yazım Kuralları, İki Noktanın Kullanım Yerleri)

19. "Ali bu sabah çok erken geldi" cümlesine "Ali" özel adının çekim ekinden ayrılması için kesme işareti eklenirse aşağıdakilerden hangisi doğru olur?

1. Ali' bu sabah çok erken geldi.
2. Ali bu sabah'ı çok erken geldi.
3. Ali, dün akşam Ankara'ya gitti.
4. Ali bu sabah, çok erken geldi.

Kesme işareti özel adlara getirilen çekim eklerini ayırmak için kullanılır (Ankara'ya); "Ali" sözcüğü burada ek almadığı için kesme işareti almaz. (TDK Yazım Kuralları, Kesme İşaretinin Kullanım Yerleri)

20. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kesme işareti (') gereksiz/yanlış kullanılmıştır?

1. Türkiye'nin başkenti Ankara'dır.
2. TDK'nin yayımladığı kılavuzu okudum.
3. Ahmet'ler bu yaz köye gidecek'ler.
4. Atatürk'ün ilkelerini benimsedik.

Özel ada gelen çokluk eki '-ler' aile/topluluk anlatıyorsa kesme ile ayrılmaz (Ahmetler); ayrıca çekimli fiildeki kişi eki "-ler" hiçbir zaman kesme almaz (gidecekler). (TDK Yazım Kuralları, Kesme İşaretinin Kullanılmadığı Yerler)

21. "Sana kaç kez söyledim bu işi tek başına yapamazsın" cümlesinin anlamına en uygun noktalama işaretleriyle yazılmış biçimi hangisidir?

1. Sana kaç kez söyledim: Bu işi tek başına yapamazsın!
2. Sana kaç kez söyledim? Bu işi tek başına yapamazsın?
3. Sana kaç kez söyledim, bu işi tek başına yapamazsın.
4. Sana kaç kez söyledim; bu işi tek başına yapamazsın:

İlk bölüm açıklama getirdiği için sonuna iki nokta, ikinci bölüm ise güçlü bir seslenme/uyarı bildirdiği için ünlem işareti alır. (TDK Yazım Kuralları, İki Nokta ve Ünlem İşaretinin Kullanımı)

22. "Bugün hava çok güzel değil mi" sorusunun sonuna hangi noktalama işareti konmalıdır?

1. Nokta (.)
2. Soru işareti (?)
3. Ünlem işareti (!)
4. İki nokta (:)

Soru anlamı taşıyan cümlelerin sonuna soru işareti konur; "değil mi" ifadesi cümleye soru anlamı kattığı için bu cümle soru işaretiyle biter. (TDK Yazım Kuralları, Soru İşaretinin Kullanım Yerleri)

23. Hitap (seslenme) sözlerinden sonra hangi noktalama işareti kullanılır? "Sayın Öğretmenim ..." ifadesinde boşluğa gelecek işaret hangisidir?

1. Nokta
2. Virgül
3. Soru işareti
4. Kısa çizgi

Hitap (seslenme) sözlerinden sonra virgül konur: "Sayın Öğretmenim," "Sevgili kardeşim," gibi. (TDK Yazım Kuralları, Virgülün Kullanım Yerleri (hitaplar))

24. Büyük ünlü uyumuna göre, Türkçede kalın ünlüler aşağıdakilerin hangisinde birlikte ve doğru olarak verilmiştir?

1. a, ı, o, u
2. e, i, ö, ü
3. a, e, ı, i
4. o, ö, u, ü

TDK'ye göre kalın ünlüler a, ı, o, u; ince ünlüler ise e, i, ö, ü'dür. (TDK Yazım Kuralları, Büyük Ünlü Uyumu)

25. Aşağıdaki kelimelerden hangisi büyük ünlü uyumuna aykırıdır?

1. kalem
2. kardeş
3. yollar
4. gözlük

'Kardeş' kelimesi kalın 'a' ile başlayıp ince 'e' ile devam ettiğinden büyük ünlü uyumuna aykırı istisna kelimelerdendir. Diğer kelimeler uyuma uygundur. (TDK Yazım Kuralları, Büyük Ünlü Uyumu)

26. Aşağıdaki eklerden hangisi getirildiği kelimede büyük ünlü uyumunu her zaman bozar?

1. -lık/-lik yapım eki
2. -ler/-lar çokluk eki
3. şimdiki zaman eki -yor
4. belirtme durum eki -ı/-i

TDK'ye göre -yor eki tek biçimlidir ve getirildiği kelimeye rağmen büyük ünlü uyumunu bozar (örn. geliyor). Diğer ekler ise kelimenin son ünlüsüne uyar. (TDK Yazım Kuralları, Büyük Ünlü Uyumu)

27. Küçük ünlü uyumuna göre düz ünlüler hangi seçenekte doğru verilmiştir?

1. a, e, ı, i
2. o, ö, u, ü
3. a, ı, o, u
4. e, i, ö, ü

Küçük ünlü uyumunda düz ünlüler a, e, ı, i; yuvarlak ünlüler ise o, ö, u, ü'dür. (TDK Yazım Kuralları, Küçük Ünlü Uyumu)

28. Aşağıdaki kelimelerden hangisi küçük ünlü uyumuna uymayan istisna kelimelerdendir?

1. kuzular
2. çamur
3. gözlük
4. kömür

'Çamur' TDK'nin belirttiği küçük ünlü uyumuna uymayan istisna kelimelerdendir: düz ünlü 'a'dan sonra kural gereği düz ünlü beklenirken yuvarlak 'u' gelmiştir. (TDK Yazım Kuralları, Küçük Ünlü Uyumu)

29. 'Fıstıkçı Şahap' sözüyle akılda tutulan sert ünsüzlerle biten bir kelimeye c, d, g ile başlayan bir ek geldiğinde hangi ses olayı gerçekleşir?

1. Ünsüz yumuşaması
2. Ünlü düşmesi
3. Ünsüz benzeşmesi (sertleşmesi)
4. Ünlü türemesi

Sert ünsüzle biten kelimeye c, d, g ile başlayan ek gelince bu yumuşak ünsüzler ç, t, k'ye dönüşür; bu olaya ünsüz benzeşmesi (sertleşmesi) denir. (TDK Yazım Kuralları / Türk Dil Bilgisi, Ünsüz Benzeşmesi)

30. Aşağıdaki kelimelerin hangisinde ünsüz benzeşmesi (sertleşmesi) kuralına aykırı bir yazım vardır?

1. kitapta
2. yurttan
3. seçgin
4. ağaçtan

'Seçgin' yanlıştır; 'seç-' sert ünsüzle (ç) bittiği için ek sertleşerek 'seçkin' olur. Diğer kelimeler kurala uygun yazılmıştır. (TDK Yazım Kuralları, Ünsüz Benzeşmesi)

31. 'Kitap' kelimesine belirtme durum eki '-ı' getirildiğinde oluşan doğru biçim ve ses olayı hangisidir?

1. kitapı — ses olayı yok
2. kitabı — ünsüz yumuşaması
3. kitaptı — ünsüz benzeşmesi
4. kitabı — ünlü düşmesi

'p' sert ünsüzü ünlüyle başlayan ekten önce 'b'ye dönüşür (kitap-ı > kitabı); bu ünsüz yumuşamasıdır. (TDK / Türk Dil Bilgisi, Ünsüz Yumuşaması)

32. Aşağıdaki kelimelerin hangisinde sondaki 'k' ünsüzü yumuşayarak 'ğ'ye dönüşmüştür?

1. renk-i > rengi
2. ayak-ı > ayağı
3. kürek-i > küreği
4. genç-i > genci

'Ayak' kelimesine ünlüyle başlayan ek gelince sondaki 'k' yumuşayarak 'ğ'ye döner: ayağı. 'renk > rengi' örneğinde k, 'g'ye döner; 'kürek > küreği'nde de ğ oluşur ancak burada beklenen tek doğru k>ğ örneği 'ayağı'dır; 'genç'te ise ç yumuşar. (TDK / Türk Dil Bilgisi, Ünsüz Yumuşaması)

33. Bir kelimede anlamı taşıyan, ek almadan da tek başına anlamlı olan en küçük parçaya ne ad verilir?

1. Kök
2. Yapım eki
3. Çekim eki
4. Gövde

Kök, kelimenin anlamlı en küçük parçasıdır ve ekler çıkarıldığında geriye kalan bölümdür. (MEB Türkçe müfredatı, Yapı Bilgisi (Kök-Ek))

34. 'Gözlükçü' kelimesinde kök ve ekler doğru olarak hangi seçenekte ayrılmıştır?

1. göz + lük + çü
2. gözlük + çü
3. göz + lükçü
4. gözlükçü (tek kök)

Kök 'göz'tür; '-lük' ve '-çü' yapım ekleridir (göz > gözlük > gözlükçü). (MEB Türkçe müfredatı, Yapı Bilgisi (Yapım Ekleri))

35. Aşağıdaki altı çizili eklerden hangisi yapım eki değil, çekim ekidir?

1. kitap-çı
2. göz-lük
3. ev-ler
4. su-cu

'-ler' çokluk eki bir çekim ekidir; kelimenin anlamını değiştirmeden ona çokluk anlamı katar. Diğerleri yeni kelime türeten yapım ekleridir. (MEB Türkçe müfredatı, Yapım-Çekim Ekleri)