📏 Ölçme ve Değerlendirme

1. Bir niteliğe ilişkin gözlem sonuçlarının sayı veya sembollerle ifade edilmesi işlemi aşağıdakilerden hangisidir?

1. Ölçme
2. Değerlendirme
3. Ölçüt belirleme
4. Yordama

Ölçme, bir niteliğin gözlem sonuçlarının sayı ya da sembollerle ifade edilmesidir; doğrudan veya göstergeler üzerinden dolaylı biçimde yapılabilir. (KPSS Eğitim Bilimleri – Ölçme ve Değerlendirme temel kavramlar (egitbil.wordpress.com; huseyinfarukyildirim.com))

2. Bir ölçme aracının, ölçmek istediği özelliği başka değişkenler karıştırmadan ve amaca hizmet edecek biçimde ölçebilme derecesi aşağıdakilerden hangisiyle ifade edilir?

1. Güvenirlik
2. Geçerlik
3. Kullanışlılık
4. Kararlılık

Geçerlik, bir ölçme aracının ölçmek istediği özelliği başka değişkenlerin etkisi olmadan, amaca uygun biçimde ölçebilme derecesidir. (KPSS Eğitim Bilimleri – Ölçme ve Değerlendirme (huseyinfarukyildirim.com – Geçerlik, Güvenirlik ve Kullanışlık))

3. Bir ölçme aracının, ölçtüğü şeyi tesadüfi hatalardan arınık olarak tutarlı ve kararlı biçimde ölçme derecesi aşağıdakilerden hangisidir?

1. Geçerlik
2. Kapsam geçerliği
3. Güvenirlik
4. Kullanışlılık

Güvenirlik, ölçme aracının ölçtüğü niteliği rastgele (tesadüfi) hatalardan arınık, tutarlı ve kararlı biçimde ölçme derecesidir. (KPSS Eğitim Bilimleri – Ölçme ve Değerlendirme (huseyinfarukyildirim.com; egitimfakultesi.net – Geçerlik ve Güvenirlik))

4. Geçerlik ile güvenirlik arasındaki ilişki bakımından aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

1. Her güvenilir test aynı zamanda geçerlidir
2. Güvenilir olmayan bir test geçerli olamaz
3. Geçerlik, güvenirliğin ön koşuludur
4. Bir testin geçerli olması için güvenilir olması gerekmez

Güvenirlik geçerliğin ön koşuludur; güvenilir olmayan bir test geçerli olamaz, ancak güvenilir olan her test geçerli olmayabilir. (KPSS Eğitim Bilimleri – Ölçme ve Değerlendirme (huseyinfarukyildirim.com; egitimfakultesi.net))

5. Bir sınavda soruların, öğretilmek istenen konu ve davranışları ne ölçüde temsil ettiğini belirlemek isteyen bir öğretmen öncelikle hangi geçerlik türüne ve hangi araca başvurmalıdır?

1. Kapsam geçerliği – belirtke tablosu ve uzman görüşü
2. Yordama geçerliği – korelasyon katsayısı
3. Görünüş geçerliği – öğrenci anketi
4. Uygunluk geçerliği – ön test sonuçları

Soruların konu ve davranışları temsil etme derecesi kapsam (içerik) geçerliğidir ve belirtke tablosu ile uzman görüşü kullanılarak sağlanır. (KPSS Eğitim Bilimleri – Ölçme ve Değerlendirme, Geçerlik türleri (huseyinfarukyildirim.com))

6. Ölçüt (kriter) geçerliğinin iki alt türü aşağıdakilerden hangisinde birlikte doğru verilmiştir?

1. Kapsam ve yapı geçerliği
2. Yordama ve uygunluk geçerliği
3. Görünüş ve içerik geçerliği
4. İç tutarlık ve eşdeğerlik

Ölçüt geçerliği; gelecekteki performansı tahmin eden yordama ve mevcut/geçmiş başarıyla ilişkiyi belirleyen uygunluk geçerliği olarak ikiye ayrılır. (KPSS Eğitim Bilimleri – Ölçme ve Değerlendirme, Geçerlik türleri (huseyinfarukyildirim.com))

7. Bir üniversite yerleştirme sınavının, öğrencilerin ilerideki akademik başarısını ne kadar iyi tahmin ettiği araştırılmaktadır. Bu, hangi geçerlik türüyle ilgilidir?

1. Uygunluk geçerliği
2. Kapsam geçerliği
3. Yordama geçerliği
4. Görünüş geçerliği

Gelecekteki performansı tahmin etmeye yönelik geçerlik, ölçüt geçerliğinin alt türü olan yordama geçerliğidir. (KPSS Eğitim Bilimleri – Ölçme ve Değerlendirme, Geçerlik türleri (huseyinfarukyildirim.com))

8. Bir ölçme aracının hazırlama, uygulama ve puanlama bakımından emek, zaman ve maliyet açısından ekonomik ve pratik olması niteliği aşağıdakilerden hangisidir?

1. Geçerlik
2. Güvenirlik
3. Duyarlık
4. Kullanışlılık

Kullanışlılık, ölçme aracının hazırlanması, uygulanması ve puanlanması bakımından ekonomik ve pratik olmasıdır. (KPSS Eğitim Bilimleri – Ölçme ve Değerlendirme (huseyinfarukyildirim.com – Kullanışlılık))

9. Güvenirlik katsayısı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

1. -1 ile +1 arasında değer alır ve 0'a yaklaştıkça güvenirlik artar
2. 0 ile +1 arasında değer alır ve 1'e yaklaştıkça güvenirlik artar
3. 0 ile +100 arasında değer alır ve orta değerlerde güvenirlik en yüksektir
4. Yalnızca negatif değerler alır ve mutlak değeri arttıkça güvenirlik artar

Güvenirlik katsayısı 0 ile +1 arasında değer alır; katsayı 1'e yaklaştıkça ölçme aracının güvenirliği artar. (KPSS Eğitim Bilimleri – Ölçme ve Değerlendirme ders notu (huseyinfarukyildirim.com))

10. Bir araştırmacı, geliştirdiği ölçme aracını iki farklı zamanda aynı gruba uygulayarak elde ettiği puanlar arasındaki tutarlılığı incelemek istemektedir. Bu, hangi güvenirlik belirleme yöntemidir?

1. Paralel formlar yöntemi
2. Test-tekrar test yöntemi
3. KR-20 yöntemi
4. İki yarı yöntemi

Aynı testin aynı gruba iki farklı zamanda uygulanıp puanlar arasındaki tutarlılığın incelenmesi test-tekrar test (kararlılık) yöntemidir. (KPSS Eğitim Bilimleri – Ölçme ve Değerlendirme, Güvenirlik yöntemleri (huseyinfarukyildirim.com))

11. Yalnızca doğru-yanlış (0-1) olarak puanlanan maddelerden oluşan bir başarı testinin iç tutarlılık güvenirliğini hesaplamak isteyen bir öğretmen hangi katsayıyı kullanmalıdır?

1. Cronbach Alfa
2. KR-20
3. Spearman-Brown
4. Test-tekrar test korelasyonu

KR-20 ve KR-21, yalnızca doğru-yanlış (0-1) puanlanan maddeler için kullanılan iç tutarlılık katsayılarıdır; Cronbach Alfa ise çok kategorili puanlama içindir. (KPSS Eğitim Bilimleri – Ölçme ve Değerlendirme, Güvenirlik yöntemleri (huseyinfarukyildirim.com))

12. Beşli Likert tipi (1-5 arası derecelenen) bir tutum ölçeğinin iç tutarlılık güvenirliğini belirlemek için en uygun katsayı aşağıdakilerden hangisidir?

1. KR-20
2. KR-21
3. Cronbach Alfa
4. Kuder-Richardson 21

Cronbach Alfa, Likert benzeri dereceleme (çok kategorili) ölçekleri için kullanılan iç tutarlılık katsayısıdır; KR formülleri yalnızca 0-1 puanlama içindir. (KPSS Eğitim Bilimleri – Ölçme ve Değerlendirme, Güvenirlik yöntemleri (huseyinfarukyildirim.com))

13. İki yarı (yarılama) yöntemiyle hesaplanan güvenirliğin, testin tamamına genellenmesinde kullanılan formül aşağıdakilerden hangisidir?

1. Spearman-Brown formülü (2r / (1+r))
2. KR-21 formülü
3. Sj² = pj(1−pj) formülü
4. rjx = (n(dü) − n(da)) / n formülü

İki yarı yönteminde iki yarı arasındaki korelasyon, Spearman-Brown formülü 2r/(1+r) ile testin tamamına düzeltilir. (KPSS Eğitim Bilimleri – Ölçme ve Değerlendirme, Güvenirlik yöntemleri (huseyinfarukyildirim.com))

14. 40 kişilik bir sınıfta bir soruyu 30 öğrenci doğru cevaplamıştır. Bu maddenin güçlük indeksi (pj) kaçtır?

1. 0,25
2. 0,50
3. 0,75
4. 1,33

Madde güçlük indeksi pj = doğru cevaplayan sayısı / toplam kişi = 30/40 = 0,75'tir; değer büyüdükçe madde kolaylaşır. (Hacettepe Üniversitesi, Test ve Madde İstatistikleri, Bölüm V (yunus.hacettepe.edu.tr/~aylinalb/docs/bolum_V.pdf))

15. Madde güçlük indeksi (pj) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

1. -1,00 ile +1,00 arasında değer alır
2. 0,00 ile 1,00 arasında değer alır ve değer büyüdükçe madde kolaylaşır
3. 0,00 ile 0,25 arasında değer alır
4. Değer büyüdükçe madde zorlaşır

Madde güçlük indeksi 0,00 ile 1,00 arasında değer alır; indeks büyüdükçe maddeyi doğru cevaplayan oranı arttığı için madde kolaylaşır. (Hacettepe Üniversitesi, Test ve Madde İstatistikleri, Bölüm V; Memurhane – Madde İstatistikleri)

16. Alt-üst grup yönteminde bir maddeyi üst grupta 18, alt grupta 6 kişi doğru cevaplamıştır. Her grupta 30 kişi olduğuna göre maddenin ayırt edicilik indeksi (rjx) kaçtır?

1. 0,20
2. 0,40
3. 0,60
4. 0,80

rjx = (n(dü) − n(da)) / n = (18 − 6) / 30 = 12/30 = 0,40; bu değer 'çok iyi' düzeyinde bir maddedir. (Hacettepe Üniversitesi, Test ve Madde İstatistikleri, Bölüm V (yunus.hacettepe.edu.tr/~aylinalb/docs/bolum_V.pdf))

17. Madde ayırt edicilik indeksinin alabileceği değer aralığı ve bir maddenin teste alınabilmesi için istenen alt sınır aşağıdakilerden hangisidir?

1. 0,00 ile 1,00 arası; en az 0,50
2. -1,00 ile +1,00 arası; en az 0,30
3. 0,00 ile 0,25 arası; en az 0,20
4. -1,00 ile 0,00 arası; en az -0,30

Ayırt edicilik indeksi -1,00 ile +1,00 arasında değer alır; bir maddenin teste alınabilmesi için indeksinin en az 0,30 olması istenir. (Hacettepe Üniversitesi, Test ve Madde İstatistikleri, Bölüm V; Memurhane – Madde İstatistikleri)

18. Güçlük indeksi pj = 0,50 olan bir maddenin varyansı (Sj²) kaçtır ve bu değer için ne söylenebilir?

1. 0,50 – varyansın alabileceği en düşük değer
2. 0,25 – varyansın alabileceği en yüksek değer
3. 0,00 – madde hiç ayırt etmiyor
4. 1,00 – varyansın alabileceği en yüksek değer

Sj² = pj(1−pj) = 0,50 × 0,50 = 0,25; madde varyansı 0,00–0,25 arasında değişir ve en yüksek değerine (0,25) pj = 0,50 iken ulaşır. (Hacettepe Üniversitesi, Test ve Madde İstatistikleri, Bölüm V; Memurhane – Madde İstatistikleri)

19. S. S. Stevens'in sınıflandırmasına göre dört temel ölçek türü, en zayıftan en güçlüye doğru aşağıdakilerden hangisinde sıralanmıştır?

1. Oranlı – Eşit aralıklı – Sıralama – Sınıflama
2. Sınıflama – Sıralama – Eşit aralıklı – Oranlı
3. Sıralama – Sınıflama – Oranlı – Eşit aralıklı
4. Eşit aralıklı – Oranlı – Sınıflama – Sıralama

Stevens'e göre ölçekler en zayıftan en güçlüye sınıflama (nominal), sıralama (ordinal), eşit aralıklı (interval) ve oranlı (ratio) biçiminde sıralanır. (Stevens ölçek sınıflaması; KPSS Eğitim Bilimleri – Ölçek Türleri (kpsskonu.com))

20. Bir niteliğe ait ölçümlerde gerçek (mutlak) sıfırın bulunması ve tüm istatistiksel işlemlerin yapılabilmesi hangi ölçek türünün özelliğidir?

1. Sınıflama ölçeği
2. Sıralama ölçeği
3. Eşit aralıklı ölçek
4. Oranlı ölçek

Oranlı (ratio) ölçekte gerçek/mutlak sıfır bulunur; bu nedenle en güçlü ölçek olup tüm istatistiksel işlemler yapılabilir. (Stevens ölçek sınıflaması; KPSS Eğitim Bilimleri – Ölçek Türleri (sites.google.com/view/egitimdeolcmedegerlendirme))

21. Ölçme hatalarının ölçme aracının niteliklerine etkisiyle ilgili aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğrudur?

1. Tesadüfi hatalar geçerliği, sistematik hatalar güvenirliği doğrudan etkiler
2. Sabit ve sistematik hatalar geçerliği, tesadüfi hatalar güvenirliği doğrudan etkiler
3. Tüm hata türleri yalnızca kullanışlılığı etkiler
4. Sabit hatalar güvenirliği, tesadüfi hatalar geçerliği doğrudan etkiler

Sabit ve sistematik hatalar ölçme aracının geçerliğini; tesadüfi (rastgele) hatalar ise güvenirliğini doğrudan etkiler. (KPSS Eğitim Bilimleri – Ölçmede Hata Türleri (kpsskonu.com; sinavtime.com))

22. Bir öğretmen, öğretime başlamadan önce öğrencilerin hazırbulunuşluk düzeylerini ve ön bilgilerini belirlemek amacıyla bir sınav yapmaktadır. Bu, hangi değerlendirme türüdür?

1. Tanıma-yerleştirme (tanılayıcı) değerlendirme
2. Biçimlendirici değerlendirme
3. Düzey belirleyici değerlendirme
4. Norm dayanaklı değerlendirme

Öğretim öncesinde öğrencilerin hazırbulunuşluğunu ve ön bilgilerini belirlemeye yönelik değerlendirme tanıma-yerleştirme (tanılayıcı) değerlendirmedir. (KPSS Eğitim Bilimleri – Değerlendirme türleri (huseyinfarukyildirim.com))

23. Bir öğretmen, ünite süresince öğrenme eksikliklerini ders içinde belirleyip anında geri bildirim vererek öğretimi düzenlemek istemektedir. Bu amaca en uygun değerlendirme türü aşağıdakilerden hangisidir?

1. Tanıma-yerleştirme değerlendirme
2. Biçimlendirici (formatif) değerlendirme
3. Düzey belirleyici (summatif) değerlendirme
4. Seçme amaçlı değerlendirme

Öğretim sürecinde eksiklikleri belirleyip geri bildirimle öğretimi düzenlemeye yönelik değerlendirme biçimlendirici (formatif) değerlendirmedir. (KPSS Eğitim Bilimleri – Değerlendirme türleri (huseyinfarukyildirim.com))

24. Bir dönem sonunda öğrencilerin ulaştığı başarı düzeyini belirleyip not vermek ve öğrencileri sertifikalandırmak amacıyla yapılan değerlendirme aşağıdakilerden hangisidir?

1. Biçimlendirici değerlendirme
2. Tanıma-yerleştirme değerlendirme
3. Düzey belirleyici (summatif) değerlendirme
4. Tanılayıcı değerlendirme

Öğretim sonunda erişilen başarı düzeyini belirleyip not verme ve belgelendirmeye yönelik değerlendirme düzey belirleyici (summatif) değerlendirmedir. (KPSS Eğitim Bilimleri – Değerlendirme türleri (huseyinfarukyildirim.com))

25. Bir ölçme aracının, ölçmek istediği özelliği başka değişkenler işin içine karışmadan, amaca hizmet edecek biçimde ölçebilme derecesi aşağıdakilerden hangisidir?

1. Geçerlik
2. Güvenirlik
3. Kullanışlılık
4. Nesnellik

Geçerlik, bir ölçme aracının ölçmek istediği özelliği başka değişkenler karıştırmadan, amaca uygun biçimde ölçebilme derecesidir. (KPSS Eğitim Bilimleri – Ölçme ve Değerlendirme (huseyinfarukyildirim.com – Geçerlik, Güvenirlik ve Kullanışlık))

26. Bir ölçme aracının ölçtüğü şeyi tesadüfi (rastgele) hatalardan arınık olarak, tutarlı ve kararlı biçimde ölçme derecesine ne ad verilir?

1. Kullanışlılık
2. Güvenirlik
3. Kapsam geçerliği
4. Ayırt edicilik

Güvenirlik, bir ölçme aracının ölçtüğü özelliği tesadüfi hatalardan arınık olarak tutarlı ve kararlı biçimde ölçme derecesidir. (KPSS Eğitim Bilimleri – Ölçme ve Değerlendirme (huseyinfarukyildirim.com; egitimfakultesi.net – Geçerlik ve Güvenirlik))

27. Geçerlik ile güvenirlik arasındaki ilişki hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

1. Her güvenilir test aynı zamanda geçerlidir
2. Güvenilir olmayan bir test geçerli olamaz
3. Geçerlik, güvenirliğin ön koşuludur
4. Geçerli olmayan bir test güvenilir olamaz

Güvenirlik geçerliğin ön koşuludur; güvenilir olmayan bir test geçerli olamaz, ancak güvenilir her test geçerli olmayabilir. (KPSS Eğitim Bilimleri – Ölçme ve Değerlendirme (huseyinfarukyildirim.com; egitimfakultesi.net))

28. Bir ölçme aracının hazırlama, uygulama ve puanlama bakımından emek, zaman ve maliyet açısından ekonomik ve pratik olması aşağıdaki niteliklerden hangisiyle ifade edilir?

1. Geçerlik
2. Güvenirlik
3. Kullanışlılık
4. Duyarlık

Kullanışlılık, ölçme aracının hazırlama, uygulama ve puanlama açısından ekonomik ve pratik olmasıdır. (KPSS Eğitim Bilimleri – Ölçme ve Değerlendirme (huseyinfarukyildirim.com – Kullanışlılık))

29. Testteki soruların öğretilen ve ölçülmek istenen konu ile davranışları temsil etme derecesini gösteren; belirtke tablosu ve uzman görüşü ile sağlanan geçerlik türü aşağıdakilerden hangisidir?

1. Ölçüt geçerliği
2. Yordama geçerliği
3. Kapsam (içerik) geçerliği
4. Görünüş geçerliği

Kapsam (içerik) geçerliği, soruların ölçülmek istenen konu ve davranışları temsil etme derecesidir ve belirtke tablosu ile uzman görüşü kullanılarak sağlanır. (KPSS Eğitim Bilimleri – Ölçme ve Değerlendirme, Geçerlik türleri (huseyinfarukyildirim.com))

30. Bir üniversite, geliştirdiği yetenek testinin öğrencilerin gelecekteki akademik başarılarını ne ölçüde tahmin edebildiğini incelemektedir. Bu çalışmada araştırılan geçerlik alt türü aşağıdakilerden hangisidir?

1. Uygunluk geçerliği
2. Yordama geçerliği
3. Kapsam geçerliği
4. Görünüş geçerliği

Gelecekteki performansı tahmin etmeye yönelik ölçüt geçerliği alt türü yordama geçerliğidir. (KPSS Eğitim Bilimleri – Ölçme ve Değerlendirme, Geçerlik türleri (huseyinfarukyildirim.com))

31. Bir öğretmen, sınav sonuçlarının öğrencilerin aynı dönem içinde aldıkları güncel not ortalamalarıyla olan ilişkisini belirlemek istemektedir. Bu durumda incelenen ölçüt geçerliği alt türü aşağıdakilerden hangisidir?

1. Yordama geçerliği
2. Uygunluk geçerliği
3. Yapı geçerliği
4. Kapsam geçerliği

Mevcut/geçmiş başarıyla eş zamanlı ilişkiyi belirlemeye yönelik ölçüt geçerliği alt türü uygunluk geçerliğidir. (KPSS Eğitim Bilimleri – Ölçme ve Değerlendirme, Geçerlik türleri (huseyinfarukyildirim.com))

32. Aşağıdaki güvenirlik belirleme yöntemlerinden hangisi kararlılık (zamana göre tutarlılık) katsayısını verir?

1. Test-tekrar test yöntemi
2. Paralel formlar yöntemi
3. Cronbach Alfa
4. KR-20

Test-tekrar test yöntemi aynı testin iki kez uygulanmasıyla kararlılık katsayısını verir. (KPSS Eğitim Bilimleri – Ölçme ve Değerlendirme, Güvenirlik yöntemleri (huseyinfarukyildirim.com))

33. Likert benzeri, çok kategorili (dereceli) puanlanan bir tutum ölçeğinin iç tutarlılık güvenirliğini hesaplamak isteyen bir araştırmacı aşağıdaki yöntemlerden hangisini kullanmalıdır?

1. KR-20
2. KR-21
3. Cronbach Alfa
4. Test-tekrar test

KR-20 ve KR-21 yalnızca doğru-yanlış (0-1) puanlanan maddeler için; Cronbach Alfa ise Likert benzeri çok kategorili ölçekler için kullanılır. (KPSS Eğitim Bilimleri – Ölçme ve Değerlendirme, Güvenirlik yöntemleri (huseyinfarukyildirim.com))

34. İki yarı yöntemiyle hesaplanan iki yarı arasındaki korelasyon r = 0,60 bulunmuştur. Spearman-Brown formülü (2r / (1+r)) ile testin tamamı için güvenirlik katsayısı kaçtır?

1. 0,60
2. 0,70
3. 0,75
4. 0,80

Spearman-Brown formülüyle 2×0,60 / (1+0,60) = 1,20 / 1,60 = 0,75 bulunur. (KPSS Eğitim Bilimleri – Ölçme ve Değerlendirme, Güvenirlik yöntemleri (huseyinfarukyildirim.com))

35. Ölçme hataları ile geçerlik ve güvenirlik ilişkisi bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

1. Tesadüfi hatalar geçerliği doğrudan etkiler
2. Sistematik hatalar güvenirliği doğrudan etkiler
3. Tesadüfi hatalar güvenirliği doğrudan etkiler
4. Sabit hatalar yalnızca kullanışlılığı etkiler

Tesadüfi (rastgele) hatalar güvenirliği; sabit ve sistematik hatalar ise geçerliği doğrudan etkiler. (KPSS Eğitim Bilimleri – Ölçmede Hata Türleri (kpsskonu.com; sinavtime.com))