Rehberlik, bireyin kendini tanıması, sorunlarını çözmesi ve kararlar alarak gelişimini en üst düzeye çıkarması için sunulan sürekli ve profesyonel bir yardım sürecidir. Okulda bu hizmetler Millî Eğitim Bakanlığı Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleri Yönetmeliği (14 Ağustos 2020 tarihli ve 31213 sayılı Resmî Gazete) ile düzenlenir. Bu yönetmelikte hizmetler, öğrencinin bütünsel gelişimi esas alınarak üç gelişim alanı çerçevesinde sunulur: sosyal-duygusal gelişim, akademik gelişim ve kariyer gelişimi (Madde 6).
Rehberliğin temel ilkeleri arasında en çok bilineni gizlilik ilkesidir: öğrenciye ait kişisel bilgiler, yasal zorunluluk dışında ilgilinin (reşit olmayanlarda velinin) izni olmadan paylaşılmaz (Madde 5). Hizmet türleri geleneksel olarak eğitsel, mesleki (kariyer) ve kişisel-sosyal rehberlik; sunum biçimine göre ise bireysel ve grup rehberliği olarak sınıflandırılır.
Özel eğitim uygulamaları, Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği (7 Temmuz 2018 tarihli ve 30471 sayılı Resmî Gazete) ile düzenlenir; yasal dayanaklardan biri de 573 sayılı Özel Eğitim Hakkında KHK'dır (1997). Bu KHK'ya göre özel eğitim gerektiren bireylerin, eğitsel performansları dikkate alınarak akranlarıyla birlikte eğitilmelerine (bütünleştirme/kaynaştırma) öncelik verilir ve BEP geliştirilip uygulanması esastır. Bireyin eğitsel değerlendirme ve tanılaması, RAM bünyesindeki Özel Eğitim Değerlendirme Kurulu tarafından yapılır ve velisi de bu kurulun üyesidir.
Öğretmenin rolü: Sınıf/alan öğretmeni rehberlik hizmetlerinin doğal uygulayıcısıdır; öğrenciyi gözlemleyip yönlendirir, BEP geliştirme ve yürütme komisyonlarına katılır ve rehberlik servisiyle iş birliği yapar.
1. Okuldaki rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerini düzenleyen ve hâlen yürürlükte olan temel yönetmelik hangi tarihte Resmî Gazete'de yayımlanmıştır?
MEB Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleri Yönetmeliği, 14 Ağustos 2020 tarihli ve 31213 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. (MEB Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleri Yönetmeliği (R.G. 14.08.2020, S.31213))
2. 2020 tarihli Yönetmeliğe göre rehber öğretmen/psikolojik danışmanın haftalık çalışma süresi ve bir iş saatinin karşılığı aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?
Yönetmeliğin 25. maddesine göre haftalık çalışma süresi 30 iş saatidir ve bir iş saati 60 dakika olarak kabul edilir. (MEB Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleri Yönetmeliği (2020), Madde 25)
3. 2020 Yönetmeliği'nde rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri, öğrencinin bütünsel gelişimi esas alınarak kaç gelişim alanı çerçevesinde sunulur ve bunlar nelerdir?
Yönetmeliğin 6. maddesine göre hizmetler sosyal-duygusal, akademik ve kariyer olmak üzere üç gelişim alanı çerçevesinde sunulur. (MEB Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleri Yönetmeliği (2020), Madde 6)
4. Okulda rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri yürütme komisyonuna kim başkanlık eder?
Yönetmeliğin 16. maddesine göre yürütme komisyonu okul müdürü tarafından kurulur ve müdür komisyona başkanlık eder. (MEB Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleri Yönetmeliği (2020), Madde 16)
5. Rehberlik hizmetlerinde öğrenciye ait kişisel bilgilerin, yasal zorunluluk dışında ilgilinin izni olmadan paylaşılmamasını gerektiren temel ilke hangisidir?
Gizlilik ilkesi gereği öğrenciye ait kişisel bilgiler, yasal zorunluluk dışında ilgilinin (reşit olmayanlarda velinin) izni olmadan paylaşılmaz. (MEB Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleri Yönetmeliği (2020), Madde 5 (temel ilkeler))
6. Bir rehber öğretmen, bireysel görüşme yaptığı 15 yaşındaki öğrencisiyle ilgili edindiği kişisel bilgileri, yasal bir zorunluluk olmaksızın öğretmenler odasında meslektaşlarıyla paylaşmıştır. Bu davranış hangi rehberlik ilkesine aykırıdır?
Öğrenciye ait kişisel bilgilerin yasal zorunluluk dışında paylaşılması gizlilik ilkesinin ihlalidir; reşit olmayanlarda velinin izni gerekir. (MEB Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleri Yönetmeliği (2020), Madde 5 (temel ilkeler))
7. Psikolojik danışma ve rehberliğin temel amaçlarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi en doğrudur?
Rehberlik, bireyin kendini tanıması ve kendi kararlarını verebilmesi yoluyla kendini gerçekleştirmesine yardım etmeyi amaçlar; birey adına karar vermez. (MEB Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleri Yönetmeliği (2020), Madde 5-6 (ilke ve amaçlar))
8. Rehberlik ilkeleri açısından "birey adına karar verme" ile ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?
Rehberliğin temel ilkelerinden biri, bireyin kendisiyle ilgili kararları özgürce vermesidir; danışman yol gösterir ancak karar sorumluluğu bireydedir. (MEB Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleri Yönetmeliği (2020), Madde 5 (temel ilkeler))
9. Özel eğitim ve rehberlik hizmetlerini il/ilçe düzeyinde planlayan, eğitsel değerlendirme ve tanılamayı yürüten kurum hangisidir?
Eğitsel değerlendirme ve tanılamayı il/ilçe düzeyinde yürüten kurum Rehberlik ve Araştırma Merkezi'dir (RAM). (MEB Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleri Yönetmeliği (2020); Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği (2018))
10. Bir okul müdürü yeni eğitim-öğretim yılında rehberlik hizmetlerini planlamak, yürütmek ve değerlendirmek üzere bir komisyon oluşturacaktır. Yönetmeliğe göre bu süreçle ilgili hangisi doğrudur?
Yönetmeliğin 16. maddesine göre rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri yürütme komisyonu okul müdürü tarafından kurulur ve müdür başkanlık eder. (MEB Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleri Yönetmeliği (2020), Madde 16)
11. Rehberliğin "süreklilik" ilkesiyle en çok örtüşen ifade aşağıdakilerden hangisidir?
Süreklilik ilkesi, rehberliğin belirli bir ana değil bireyin tüm gelişim süreci boyunca kesintisiz sunulmasını ifade eder. (MEB Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleri Yönetmeliği (2020), Madde 5 (temel ilkeler))
12. "Rehberlik her bireye açık bir hizmettir; yalnızca sorunlu öğrencilere değil tüm öğrencilere yöneliktir." ifadesi rehberliğin hangi anlayışını yansıtır?
Modern rehberlik anlayışı gelişimsel ve önleyicidir; hizmet yalnızca sorunlu bireylere değil tüm öğrencilere sunulur. (MEB Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleri Yönetmeliği (2020), Madde 5-6 (ilke ve amaçlar))
13. Özel eğitim uygulamalarını düzenleyen temel yönetmelik olan Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği hangi tarihte Resmî Gazete'de yayımlanmıştır?
Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği 7 Temmuz 2018 tarihli ve 30471 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır. (Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği (R.G. 07.07.2018, S.30471))
14. Bireyin eğitsel değerlendirme ve tanılamasını yapan ve velinin de üyesi olduğu, RAM bünyesinde oluşturulan kurul hangisidir?
Eğitsel değerlendirme ve tanılama, RAM bünyesindeki Özel Eğitim Değerlendirme Kurulu tarafından yapılır ve bireyin velisi de bu kurulun üyesidir. (Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği (2018), eğitsel değerlendirme ve tanılama hükümleri)
15. Kaynaştırma/bütünleştirme yoluyla eğitim aşağıdakilerden hangisiyle en doğru şekilde tanımlanır?
Kaynaştırma/bütünleştirme, bireyin akranlarıyla tam veya yarı zamanlı olarak, destek eğitim hizmetleriyle birlikte eğitim görmesidir. (Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği (2018), Madde 4 (tanımlar) ve kaynaştırma/bütünleştirme hükümleri)
16. Kaynaştırma/bütünleştirme uygulamalarında bir sınıfa alınabilecek özel eğitim ihtiyacı olan öğrenci sayısı en fazla kaçtır?
Yönetmeliğe göre kaynaştırma/bütünleştirme uygulamalarında bir sınıfta en fazla 2 kaynaştırma öğrencisi bulunabilir. (Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği (2018), kaynaştırma/bütünleştirme uygulamaları hükümleri)
17. Özel eğitim sınıflarındaki mevcutla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Özel eğitim sınıflarında mevcut en fazla 10, otizmli öğrenciler için açılan sınıflarda ise en fazla 4 öğrencidir. (Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği (2018), özel eğitim sınıfı mevcut hükümleri)
18. Özel eğitim ihtiyacı olan bireyin gelişim özelliklerine, eğitsel performansına ve ihtiyaçlarına dayalı; yıllık ve kısa dönemli amaçları içeren yazılı eğitim programı hangisidir?
BEP; bireyin gelişim özelliklerine, eğitsel performansına ve ihtiyaçlarına dayalı, yıllık ve kısa dönemli amaçları içeren yazılı bir eğitim programıdır. (Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği (2018), Madde 4 (tanımlar) ve BEP hükümleri)
19. BEP geliştirme biriminin doğal üyesi ve başkanı kimdir?
BEP geliştirme biriminin doğal üyesi ve başkanı okul müdürü veya görevlendireceği müdür yardımcısıdır; rehber öğretmen, sınıf/alan öğretmeni, veli ve öğrenci de birime dâhil edilir. (Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği (2018), BEP geliştirme birimi hükümleri)
20. Bir okulda kaynaştırma öğrencisi için BEP hazırlanacaktır. Yönetmeliğe göre BEP geliştirme biriminde aşağıdakilerden hangisinin yer alması beklenmez?
BEP geliştirme birimine müdür/müdür yardımcısı, rehber öğretmen, ilgili öğretmenler, gezerek özel eğitim görevi yapan öğretmen, veli ve öğrenci dâhil edilir; sürece ilgisiz bir kişi yer almaz. (Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği (2018), BEP geliştirme birimi hükümleri)
21. Destek eğitim odasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Destek eğitim odasında eğitim öncelikle birebir yapılır; gerektiğinde en fazla üç öğrenciyle grup eğitimi yapılabilir ve kaynaştırma ile özel yetenekli öğrencilere hizmet verilir. (Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği (2018), destek eğitim odası hükümleri)
22. Özel eğitim gerektiren bireylerin genel ve mesleki eğitim görme haklarına ilişkin esasları düzenleyen ve özel eğitimin temel yasal dayanaklarından biri olan Kanun Hükmünde Kararname hangisidir?
573 sayılı Özel Eğitim Hakkında KHK (1997), özel eğitim gerektiren bireylerin genel ve mesleki eğitim görme haklarına ilişkin esasları düzenler. (573 sayılı Özel Eğitim Hakkında KHK (R.G. 06.06.1997, S.23011 Mükerrer))
23. 573 sayılı KHK'daki temel ilkelere göre özel eğitim gerektiren bireylerin eğitimiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi esastır?
573 sayılı KHK'nın temel ilkelerine göre bütünleştirme (kaynaştırma) önceliklidir ve bireyler için BEP geliştirilip uygulanması esastır. (573 sayılı Özel Eğitim Hakkında KHK (1997), temel ilkeler maddesi)
24. Otizm spektrum bozukluğu olan öğrenciler için açılacak bir özel eğitim sınıfının mevcudunu belirlemesi gereken bir okul yöneticisi, Yönetmeliğe uygun davranmak istemektedir. Bu sınıfa en fazla kaç öğrenci alınabilir?
Özel eğitim sınıflarında mevcut en fazla 10 iken, otizmli öğrenciler için açılan sınıflarda mevcut en fazla 4 öğrencidir. (Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği (2018), özel eğitim sınıfı mevcut hükümleri)
25. Bir sınıf öğretmeni, sınıfında iki kaynaştırma öğrencisi bulunduğunu, üçüncü bir kaynaştırma öğrencisinin daha aynı sınıfa yerleştirilmek istendiğini fark etmiştir. Yönetmelik açısından en doğru değerlendirme hangisidir?
Kaynaştırma/bütünleştirme uygulamalarında bir sınıfta en fazla 2 kaynaştırma öğrencisi bulunabilir; üçüncü öğrencinin aynı sınıfa yerleştirilmesi uygun değildir. (Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği (2018), kaynaştırma/bütünleştirme uygulamaları hükümleri)
26. Eğitsel değerlendirme ve tanılama sürecinde velinin Özel Eğitim Değerlendirme Kurulu'nun üyesi olması aşağıdaki hangi anlayışı yansıtır?
Velinin kurulda yer alması, özel eğitimde ailenin sürece etkin katılımı ve kararların aileyle iş birliği içinde alınması ilkesini yansıtır. (Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği (2018), eğitsel değerlendirme ve tanılama hükümleri)
27. Okuldaki rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerini düzenleyen güncel temel yönetmelik hangi tarihli Resmî Gazete'de yayımlanmıştır?
MEB Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleri Yönetmeliği 14 Ağustos 2020 tarihli ve 31213 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. (MEB Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleri Yönetmeliği (R.G. 14.08.2020, S.31213))
28. 2020 MEB Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleri Yönetmeliği'ne göre rehberlik hizmetleri, öğrencinin bütünsel gelişimi esas alınarak kaç gelişim alanı çerçevesinde sunulur?
Yönetmelik, hizmetleri sosyal-duygusal gelişim, akademik gelişim ve kariyer gelişimi olmak üzere üç gelişim alanı çerçevesinde sunar. (MEB Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleri Yönetmeliği (2020), Madde 6)
29. 2020 Yönetmeliği'nde tanımlanan üç gelişim alanı aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Yönetmeliğe göre üç gelişim alanı sosyal-duygusal gelişim, akademik gelişim ve kariyer gelişimidir. (MEB Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleri Yönetmeliği (2020), Madde 6)
30. Bir öğrencinin ders çalışma yöntemleri, verimli ders çalışma alışkanlıkları ve sınav kaygısıyla baş etme gibi konularda desteklenmesi hangi rehberlik hizmet türünün kapsamına girer?
Ders çalışma yöntemleri ve okul başarısını artırmaya yönelik hizmetler eğitsel (akademik) rehberlik alanına girer. (MEB Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleri Yönetmeliği (2020), akademik gelişim alanı)
31. Lise son sınıf öğrencisi, üniversite bölüm tercihleri ve ilgi duyduğu mesleklerin gerektirdiği yeterlikler konusunda rehberlik istemektedir. Bu talep öncelikle hangi rehberlik türüyle karşılanır?
Meslek seçimi, tercih ve kariyer planlama konularındaki destek mesleki (kariyer) rehberlik alanına girer. (MEB Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleri Yönetmeliği (2020), kariyer gelişimi alanı)
32. Anne-babasının boşanma sürecinde olması nedeniyle öfke, kaygı ve akran ilişkilerinde zorluk yaşayan bir öğrenci için sunulacak destek öncelikle hangi rehberlik türüne girer?
Duygusal uyum, aile sorunları ve akran ilişkileri gibi konular kişisel-sosyal (sosyal-duygusal) rehberlik alanına girer. (MEB Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleri Yönetmeliği (2020), sosyal-duygusal gelişim alanı)
33. 2020 Yönetmeliği'ne göre rehber öğretmen/psikolojik danışmanın haftalık çalışma süresi ve bir iş saatinin süresi aşağıdakilerden hangisidir?
Yönetmeliğe göre haftalık çalışma süresi 30 iş saatidir ve bir iş saati 60 dakika olarak kabul edilir. (MEB Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleri Yönetmeliği (2020), Madde 25)
34. Okulda rehberlik hizmetlerini planlayan, yürüten ve değerlendiren yürütme komisyonuna kim başkanlık eder?
Rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri yürütme komisyonu okul müdürü tarafından kurulur ve müdür komisyona başkanlık eder. (MEB Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleri Yönetmeliği (2020), Madde 16)
35. Bir rehber öğretmen, danışmanlık yaptığı 16 yaşındaki öğrencinin görüşme içeriğini, öğrencinin ve velisinin izni olmadan başka bir öğretmenle sohbet ederken paylaşmıştır. Bu durum hangi temel rehberlik ilkesinin ihlalidir?
Öğrenciye ait kişisel bilgiler yasal zorunluluk dışında ilgilinin (reşit olmayanda velinin) izni olmadan paylaşılamaz; bu, gizlilik ilkesinin ihlalidir. (MEB Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleri Yönetmeliği (2020), Madde 5 (temel ilkeler))