🧑‍🏫 Sınıf Yönetimi

1. Sınıf yönetimi geleneksel olarak beş temel boyutta ele alınır. Aşağıdakilerden hangisi bu beş boyuttan biri DEĞİLDİR?

1. Fiziksel düzenin (ortamın) düzenlenmesi
2. Zaman yönetimi (zamanın düzenlenmesi)
3. Okul bütçesinin denetlenmesi
4. İstenmeyen davranışların (davranışın) düzenlenmesi

Sınıf yönetiminin beş boyutu fiziksel düzen, plan-program, zaman, ilişki ve davranış düzenlemesidir; okul bütçesinin denetlenmesi bu boyutlardan biri değildir. (Eğitim bilimleri sınıf yönetimi literatürü (Küçükahmet; Kaya); MEB rehberlik dokümanları)

2. Sınıf yönetiminin beş temel boyutu içinde, öğretmen-öğrenci ve öğrenci-öğrenci etkileşiminin sağlıklı biçimde kurulmasını konu alan boyut aşağıdakilerden hangisidir?

1. İlişkilerin düzenlenmesi
2. Fiziksel düzenin düzenlenmesi
3. Plan-program etkinliklerinin düzenlenmesi
4. Zamanın düzenlenmesi

Sınıftaki insan ilişkilerinin (öğretmen-öğrenci, öğrenci-öğrenci) düzenlenmesi 'ilişkilerin düzenlenmesi' boyutunun kapsamına girer. (Sınıf yönetimi literatürü; MEB rehberlik dokümanları)

3. Bir öğretmen ders başlamadan önce sınıf kurallarını netleştirmiş, oturma düzenini planlamış ve dikkat dağıtacak uyaranları ortadan kaldırmıştır. Bu öğretmenin istenmeyen davranışlara karşı benimsediği yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

1. Tepkisel (reaktif) yaklaşım
2. Önleyici (proaktif) yaklaşım
3. Cezalandırıcı yaklaşım
4. Görmezden gelme yaklaşımı

Davranış ortaya çıkmadan önce alınan tedbirler önleyici (proaktif) yaklaşımı oluşturur ve etkili sınıf yönetiminde önceliklidir. (Sınıf yönetimi ve disiplin modelleri literatürü; MEB rehberlik dokümanları)

4. İstenmeyen davranışlara yönelik yaklaşımlarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

1. Tepkisel müdahaleler her zaman önleyici tedbirlerden daha etkilidir.
2. Etkili sınıf yönetiminde önleyici (proaktif) yaklaşım önceliklidir.
3. Önleyici yaklaşım yalnızca davranış ortaya çıktıktan sonra uygulanır.
4. Proaktif ve reaktif yaklaşımlar birbirinin aynısıdır.

Yaklaşımlar önleyici (proaktif) ve tepkisel (reaktif) olmak üzere ikiye ayrılır; etkili sınıf yönetiminde önleyici yaklaşım önceliklidir. (Sınıf yönetimi ve disiplin modelleri literatürü; MEB rehberlik dokümanları)

5. Dikkati istenmeyen davranış sonrasındaki müdahaleden istenmeyen davranışın önlenmesine çeken önlemsel (grup dinamiği) sınıf yönetimi modelinin kurucusu kimdir?

1. Rudolf Dreikurs
2. William Glasser
3. Jacob Kounin
4. Thomas Gordon

Jacob Kounin, grup dinamiğine ve istenmeyen davranışın önlenmesine odaklanan önlemsel sınıf yönetimi modelinin kurucusudur. (Jacob Kounin, Discipline and Group Management in Classrooms (1970))

6. Kounin'in modelinde öğretmenin sınıfta olup biten her şeyden haberdar olması, gözünden bir şey kaçmaması durumunu ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?

1. Overlapping (aynı anda birden fazla işle ilgilenme)
2. Withitness (her şeyden haberdar olma)
3. Momentum (süreklilik)
4. Group alerting (grup uyarma)

Kounin'in 'withitness' kavramı, öğretmenin sınıfta olup biten her şeyden haberdar olma farkındalığını ifade eder. (Jacob Kounin, Discipline and Group Management in Classrooms (1970))

7. Kounin'in modelinde öğretmenin aynı anda birden fazla iş veya olayla eş zamanlı olarak ilgilenebilmesini ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?

1. Dalga etkisi (ripple effect)
2. Withitness (haberdar olma)
3. Overlapping (aynı anda birden fazla işle ilgilenebilme)
4. Akıcılık (smoothness)

Kounin'in 'overlapping' kavramı, öğretmenin aynı anda birden fazla işle eş zamanlı olarak ilgilenebilme becerisini ifade eder. (Jacob Kounin, Discipline and Group Management in Classrooms (1970))

8. Öğretmen, gürültü yapan bir öğrenciyi uyardığında sınıftaki diğer öğrencilerin de sessizleştiği gözlenmiştir. Kounin'in modelinde bu durumu açıklayan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

1. Dalga etkisi (ripple effect)
2. Overlapping (örtüşme)
3. Momentum (süreklilik)
4. Grup uyarma (group alerting)

Dalga etkisine göre öğretmenin bir öğrencinin davranışına yaptığı müdahale, diğer öğrencilerin davranışlarını da olumlu yönde etkiler. (Jacob Kounin, Discipline and Group Management in Classrooms (1970))

9. Jacob Kounin'in temel eseri 'Discipline and Group Management in Classrooms' hangi yılda yayımlanmıştır?

1. 1939
2. 1970
3. 1976
4. 1985

Kounin'in temel eseri 'Discipline and Group Management in Classrooms' 1970 yılında yayımlanmıştır. (Jacob Kounin, Discipline and Group Management in Classrooms (Holt, Rinehart and Winston, 1970))

10. Rudolf Dreikurs'un 'mantıksal (ussal) sonuçlar' modeline göre öğrencilerin istenmeyen davranışlarının altında yatan dört amaçtan biri DEĞİLDİR?

1. Dikkat çekme
2. Güç arayışı (güç mücadelesi)
3. Maddi ödül kazanma
4. İntikam alma

Dreikurs'a göre dört amaç dikkat çekme, güç arayışı, intikam alma ve yetersizlik gösterme olup 'maddi ödül kazanma' bunlardan biri değildir. (Rudolf Dreikurs, mantıksal (ussal) sonuçlar disiplin modeli)

11. Sürekli öğretmenle inatlaşan, 'sen bana istediğimi yaptıramazsın' tavrı sergileyen bir öğrencinin davranışı Dreikurs'un modelindeki hangi amaca en çok uyar?

1. Dikkat çekme
2. Güç arayışı (güç mücadelesi)
3. İntikam alma
4. Yetersizlik gösterme

Öğretmenle inatlaşma ve otoriteye meydan okuma, Dreikurs'un modelinde güç arayışı (güç mücadelesi) amacına karşılık gelir. (Rudolf Dreikurs, mantıksal (ussal) sonuçlar disiplin modeli)

12. Dreikurs'un mantıksal sonuçlar modelinin temel yaklaşımı aşağıdakilerden hangisidir?

1. Öğrenciyi istenilen davranışa zorlamak ve baskı uygulamak
2. Öğrenciye seçenekler sunmak ve davranışın mantıksal sonuçlarını yaşatmak
3. İstenmeyen davranışı tamamen görmezden gelmek
4. Yalnızca fiziksel ceza uygulamak

Dreikurs modeli öğrencileri zorlamak yerine onlara seçenekler sunmayı ve davranışın doğal/mantıksal sonuçlarını yaşatmayı esas alır. (Rudolf Dreikurs, mantıksal (ussal) sonuçlar disiplin modeli)

13. Lester ve Marlene Canter tarafından 1976'da geliştirilen 'İddialı (Güvengen) Disiplin' modeli ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

1. Tümüyle öğrenci merkezli bir modeldir.
2. Öğretmen merkezlidir; kurallar, pekiştireç sistemi ve net sonuçlar açıkça belirlenir.
3. Kural koymayı gereksiz görür.
4. Öğretmenin haklarını savunmasını reddeder.

İddialı disiplin öğretmen merkezli bir modeldir; kuralları, pekiştireç sistemini ve kural ihlalinde net sonuçları açıkça belirler. (Lee Canter & Marlene Canter, Assertive Discipline (1976))

14. William Glasser'ın gerçeklik terapisine dayanan sınıf yönetimi modelinin temel varsayımı aşağıdakilerden hangisidir?

1. Öğrenci davranışlarından öğretmen tek başına sorumludur.
2. Birey kendi davranışının sorumluluğunu almalı ve sonuçlarını değerlendirerek davranışını yönetmeyi öğrenmelidir.
3. Davranışlar tümüyle çevresel koşullarca belirlenir, birey seçim yapamaz.
4. İstenmeyen davranış yalnızca cezayla değiştirilir.

Glasser'ın modeli bireyin kendi davranışının sorumluluğunu almasını ve sonuçları değerlendirerek davranışını yönetmeyi öğrenmesini esas alır. (William Glasser, Reality Therapy / Choice Theory; Türkçe sınıf yönetimi literatürü)

15. Thomas Gordon'ın Etkili Öğretmenlik Eğitimi modeline göre, bir öğrenci ailevi bir sorun nedeniyle üzgün ve derse odaklanamıyorsa (sorun öğrenciye aitse) öğretmenin kullanması gereken temel beceri hangisidir?

1. Ben dili ile net mesaj gönderme
2. Etkin (aktif) dinleme
3. Ceza verme
4. Görmezden gelme

Gordon'a göre sorun öğrenciye aitse öğretmen 'etkin (aktif) dinleme' becerisini kullanır. (Thomas Gordon, Etkili Öğretmenlik Eğitimi (EÖE))

16. Gordon'ın modeline göre bir öğrencinin davranışı öğretmenin ders anlatımını engelliyorsa (sorun öğretmene aitse), öğretmenin tercih etmesi gereken iletişim biçimi aşağıdakilerden hangisidir?

1. Suçlayıcı 'sen dili' kullanmak
2. 'Ben dili' ile net mesaj göndermek
3. Etkin dinlemeye geçmek
4. Sınıfı sessizce terk etmek

Gordon'a göre sorun öğretmene aitse öğretmen suçlayıcı sen dilinden kaçınıp 'ben dili' ile net bir mesaj gönderir. (Thomas Gordon, Etkili Öğretmenlik Eğitimi (EÖE))

17. Gordon'a göre 'ben dili' (I-message) iletişiminin 'sen dili'ne göre üstünlüğü aşağıdakilerden hangisidir?

1. Sorunun sorumluluğunu davranışın sahibine bırakır ve savunmaya yol açmaz.
2. Öğrenciyi doğrudan suçlayarak otoriteyi güçlendirir.
3. Öğretmenin duygularını gizlemesini sağlar.
4. Her zaman ceza gerektirir.

Ben dili sorumluluğu davranış sahibine bırakırken, suçlayıcı sen dili iletişimi bozar ve savunmaya yol açar. (Thomas Gordon, Etkili Öğretmenlik Eğitimi (EÖE))

18. Lewin, Lippitt ve White'ın 1939'daki klasik liderlik araştırmasında liderlik stilleri üçe ayrılmıştır. Bu araştırmada grup uyumu ve motivasyonu bakımından en olumlu sonucu veren stil hangisidir?

1. Otoriter (otokratik) liderlik
2. Demokratik liderlik
3. Serbest bırakıcı (laissez-faire) liderlik
4. Bürokratik liderlik

Lewin, Lippitt ve White'ın 1939 deneylerinde demokratik liderlik stili grup uyumu ve motivasyon bakımından en olumlu sonucu vermiştir. (Lewin, Lippitt & White (1939), Journal of Social Psychology)

19. Lewin, Lippitt ve White'ın liderlik sınıflamasında yer alan üç liderlik stili aşağıdakilerden hangisidir?

1. Otoriter, demokratik ve serbest bırakıcı (laissez-faire)
2. Karizmatik, işlemsel ve dönüşümcü
3. Merkezî, yerel ve karma
4. Bilişsel, duyuşsal ve devinişsel

1939 araştırması liderlik stillerini otoriter (otokratik), demokratik ve serbest bırakıcı (laissez-faire) olmak üzere üçe ayırmıştır. (Lewin, Lippitt & White (1939), Journal of Social Psychology)

20. MEB tarafından 2017'de güncellenen Öğretmenlik Mesleği Genel Yeterlikleri kaç yeterlik alanı, kaç yeterlik ve kaç göstergeden oluşur?

1. 3 yeterlik alanı, 11 yeterlik, 65 gösterge
2. 2 yeterlik alanı, 8 yeterlik, 50 gösterge
3. 4 yeterlik alanı, 12 yeterlik, 70 gösterge
4. 3 yeterlik alanı, 9 yeterlik, 60 gösterge

2017 Öğretmenlik Mesleği Genel Yeterlikleri 3 yeterlik alanı, 11 yeterlik ve 65 göstergeden oluşur. (MEB OYGM, Öğretmenlik Mesleği Genel Yeterlikleri, 2017)

21. MEB 2017 Öğretmenlik Mesleği Genel Yeterlikleri üç yeterlik alanından oluşur. Aşağıdakilerden hangisi bu üç alandan biri DEĞİLDİR?

1. Mesleki bilgi
2. Mesleki beceri
3. Tutum ve değerler
4. Yönetsel denetim

Üç yeterlik alanı mesleki bilgi, mesleki beceri ve tutum ve değerlerdir; 'yönetsel denetim' bir yeterlik alanı değildir. (MEB OYGM, Öğretmenlik Mesleği Genel Yeterlikleri, 2017)

22. Etkili sınıf yönetiminin zaman yönetimiyle ilgili temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

1. Ders dışı sosyal etkinliklere ayrılan zamanı artırmak
2. Öğrenme etkinliklerine ayrılan akademik zamanı en üst düzeye çıkarmak ve zaman kaybını en aza indirmek
3. Öğretmenin ders anlatım süresini olabildiğince kısaltmak
4. Sınav sayısını artırarak zaman doldurmak

Etkili sınıf yönetimi, akademik (etkin öğrenme) zamanını en üst düzeye çıkarmayı ve zaman kaybını en aza indirmeyi amaçlar. (Sınıf yönetimi literatürü; MEB rehberlik dokümanları ('Eğitimde Sınıf Yönetimi'))

23. Bir öğretmen yoklama, materyal dağıtımı ve geçişler için harcanan süreyi kısaltarak öğrencilerin doğrudan öğrenmeyle geçirdiği süreyi artırmayı hedeflemektedir. Bu öğretmenin güçlendirmeye çalıştığı kavram aşağıdakilerden hangisidir?

1. Ayrılan (tahsis edilen) toplam süre
2. Akademik/etkin öğrenme zamanı
3. Serbest etkinlik zamanı
4. Teneffüs süresi

Ders dışı ve bozucu etkinliklere harcanan zamanı azaltıp öğrenmeye ayrılan süreyi artırmak, akademik/etkin öğrenme zamanını en üst düzeye çıkarmaya yöneliktir. (Sınıf yönetimi literatürü; MEB rehberlik dokümanları)

24. Kounin'in modeliyle ilişkili olarak, dersin duraksamalar ve gereksiz kesintiler olmadan akıcı bir biçimde sürmesini sağlayan öğretmen becerileri hangi kavramlarla ifade edilir?

1. Withitness ve overlapping
2. Momentum (süreklilik) ve akıcılık (smoothness)
3. Dalga etkisi ve intikam
4. Ben dili ve sen dili

Kounin'in momentum (süreklilik) ve akıcılık (smoothness) kavramları, dersin gereksiz duraksama ve kesinti olmadan akıcı biçimde ilerlemesini ifade eder ve zaman kaybını azaltır. (Jacob Kounin, Discipline and Group Management in Classrooms (1970))

25. Öğretim sürecinin düzenlenmesinde zaman kaybını azaltmak isteyen bir öğretmen için aşağıdaki uygulamalardan hangisi EN AZ etkilidir?

1. Ders geçişlerini (etkinlikten etkinliğe) önceden planlamak
2. Rutinleri (dağıtım, toplama, sıraya girme) baştan öğretmek
3. Her istenmeyen davranışta dersi uzun süre durdurup tek tek uyarmak
4. Grup uyarma teknikleriyle tüm sınıfın dikkatini canlı tutmak

Her istenmeyen davranışta dersi uzun süre durdurmak akıcılığı ve momentumu bozarak zaman kaybını artırır; diğer uygulamalar etkin öğrenme zamanını korur. (Sınıf yönetimi literatürü; Kounin (1970); MEB rehberlik dokümanları)

26. 1939 yılında yaptıkları klasik liderlik araştırmasında liderlik stillerini otoriter (otokratik), demokratik ve serbest bırakıcı (laissez-faire) olarak üç grupta inceleyen araştırmacılar aşağıdakilerden hangileridir?

1. Lewin, Lippitt ve White
2. Kounin, Dreikurs ve Glasser
3. Canter, Gordon ve Glasser
4. Maslow, Rogers ve Skinner

Liderlik stillerini otoriter, demokratik ve serbest bırakıcı olarak üçe ayıran klasik 1939 araştırması Kurt Lewin, Ronald Lippitt ve Ralph White tarafından yapılmıştır. (Lewin, Lippitt & White (1939), 'Patterns of aggressive behavior in experimentally created social climates', Journal of Social Psychology)

27. Lewin, Lippitt ve White'ın 1939 tarihli deneylerinde grup uyumu ve motivasyon bakımından en olumlu sonucu veren liderlik stili hangisidir?

1. Otokratik (otoriter) liderlik
2. Serbest bırakıcı (laissez-faire) liderlik
3. Demokratik liderlik
4. Bürokratik liderlik

Deneylerde demokratik liderlik stili grup uyumu ve motivasyonu bakımından en olumlu sonucu vermiştir. (Lewin, Lippitt & White (1939), Journal of Social Psychology)

28. Bir öğretmen sınıfla ilgili tüm kararları tek başına alıyor, kuralları öğrencilere danışmadan koyuyor ve öğrencilerden yalnızca itaat bekliyorsa bu öğretmen hangi liderlik biçimini sergilemektedir?

1. Demokratik
2. Otokratik (otoriter)
3. İlgisiz (serbest bırakıcı)
4. İş birlikçi

Kararları tek başına alıp öğrencilerden yalnızca itaat bekleyen, katılıma yer vermeyen öğretmen otokratik (otoriter) liderlik sergiler. (Lewin, Lippitt & White (1939); Türkçe sınıf yönetimi literatürü)

29. Sınıfına kural koymayan, öğrencileri kendi hâllerine bırakan, yönlendirme ve denetimden kaçınan; öğrenciler yardım istediğinde dahi çoğunlukla ilgilenmeyen bir öğretmenin liderlik biçimi aşağıdakilerden hangisidir?

1. Demokratik liderlik
2. Otokratik liderlik
3. İlgisiz (serbest bırakıcı / laissez-faire) liderlik
4. Dönüşümcü liderlik

Yönlendirme ve denetimden kaçınan, öğrencileri tümüyle kendi hâline bırakan öğretmen ilgisiz (serbest bırakıcı / laissez-faire) liderlik gösterir. (Lewin, Lippitt & White (1939); Türkçe sınıf yönetimi literatürü)

30. Aşağıdaki öğretmen davranışlarından hangisi demokratik liderlik biçimiyle en tutarlıdır?

1. Sınıf kurallarını öğrencilerle birlikte tartışarak ve onların görüşünü alarak oluşturmak
2. Tüm kararları tek başına alıp öğrencilerden mutlak itaat beklemek
3. Kural koymaktan kaçınıp öğrencileri tamamen serbest bırakmak
4. Kuralları koyup ihlalinde yalnızca ceza uygulamak

Öğrencilerin görüşünü alarak kuralları birlikte oluşturmak ve karara katılımı desteklemek demokratik liderliğin temel özelliğidir. (Lewin, Lippitt & White (1939); Türkçe sınıf yönetimi literatürü)

31. 'Laissez-faire' terimiyle de anılan ve öğretmenin en az müdahalede bulunduğu, öğrencileri büyük ölçüde kendi kararlarıyla baş başa bıraktığı liderlik biçimi aşağıdakilerden hangisidir?

1. Otokratik liderlik
2. Demokratik liderlik
3. İlgisiz (serbest bırakıcı) liderlik
4. Katılımcı liderlik

'Laissez-faire' (serbest bırakıcı) liderlikte öğretmenin müdahalesi en azdır ve öğrenciler büyük ölçüde kendi kararlarıyla baş başa bırakılır. (Lewin, Lippitt & White (1939), Journal of Social Psychology)

32. Serbest bırakıcı (ilgisiz) liderliğin sınıf ortamına en olası etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

1. Öğrenci katılımının en üst düzeye çıkması ve iş birliğinin güçlenmesi
2. Öğretmen olmadığında bile üretkenliğin ve öz denetimin artması
3. Yönlendirme eksikliği nedeniyle düzensizlik, hedefsizlik ve zaman kaybının artması
4. Kuralların net olması sayesinde disiplin sorunlarının tamamen ortadan kalkması

Yönlendirme ve denetimin yetersiz olduğu serbest bırakıcı liderlikte sınıfta düzensizlik, hedeften uzaklaşma ve zaman kaybı görülmesi olasıdır. (Lewin, Lippitt & White (1939); Türkçe sınıf yönetimi literatürü)

33. Lewin, Lippitt ve White'ın araştırmasında otokratik (otoriter) liderlik biçimiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

1. Kararlar grupça, tartışılarak alınır
2. Lider tüm kararları alır ve grup üyeleri sürece katılmaz
3. Lider hiçbir yönlendirme yapmaz
4. Grup üyeleri kuralları kendileri belirler

Otokratik liderlikte tüm kararlar lider tarafından alınır; grup üyeleri karar sürecine katılmaz, yalnızca uygular. (Lewin, Lippitt & White (1939), Journal of Social Psychology)

34. Bir sınıfta otokratik liderlik uygulandığında sık gözlenen bir olgu da 'lider yokken çalışmanın durması veya bozulması'dır. Bu durumun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

1. Öğrencilerin öz denetim ve sorumluluk almayı öğrenmemiş olması
2. Kuralların öğrencilerce birlikte belirlenmiş olması
3. Öğretmenin yönlendirmeyi tamamen bırakmış olması
4. Öğrencilere fazla seçenek sunulmuş olması

Otokratik ortamda denetim dışsal öğretmene bağlı olduğundan öğrenciler öz denetim geliştiremez; öğretmen yokken çalışma bozulur. (Lewin, Lippitt & White (1939); Türkçe sınıf yönetimi literatürü)

35. Lewin ve arkadaşlarının üçlü liderlik sınıflamasına göre aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?

1. Otokratik – kararların lider tarafından tek başına alınması
2. Demokratik – karara katılım ve iş birliği
3. Serbest bırakıcı – liderin en az müdahalede bulunması
4. Demokratik – öğrencilere hiçbir sınır ve kural konmaması

Demokratik liderlikte de kural ve sınırlar vardır; fark bunların birlikte, katılımla oluşturulmasıdır. Kural konmaması demokratik değil serbest bırakıcı yaklaşıma daha yakındır. (Lewin, Lippitt & White (1939), Journal of Social Psychology)