🗂️ Program Geliştirme

1. Bir eğitim programının birbiriyle dinamik ilişki içinde olan dört temel öğesi aşağıdakilerin hangisinde birlikte ve doğru olarak verilmiştir?

1. Hedef, içerik, eğitim durumları, ölçme-değerlendirme
2. Amaç, yöntem, araç-gereç, öğretmen
3. Bilgi, beceri, tutum, değer
4. Giriş, gelişme, sonuç, geri bildirim

Bir eğitim programı; hedef (kazanım), içerik, eğitim durumları ve ölçme-değerlendirme olmak üzere dört temel öğeden oluşur ve bu öğeler birbiriyle dinamik ilişki içindedir. (Demirel, Ö. — Eğitimde Program Geliştirme, Pegem Akademi (programın dört temel öğesi))

2. Programın öğeleri ile bu öğelerin yanıtladığı temel sorular eşleştirildiğinde, 'ne öğretelim?' sorusuna cevap veren öğe hangisidir?

1. İçerik
2. Hedef
3. Eğitim durumları
4. Ölçme-değerlendirme

İçerik öğesi 'ne öğretelim?' sorusuna cevap verir; hedef 'niçin', eğitim durumları 'nasıl', değerlendirme ise 'ne kadar' sorusunu yanıtlar. (Demirel, Ö. — Eğitimde Program Geliştirme (öğeler ve soru eşleştirmesi))

3. Bir öğretmen dersini planlarken 'Öğrencilere bu konuyu nasıl öğreteceğim, hangi etkinlik ve yöntemleri kullanacağım?' sorusuna odaklanmaktadır. Öğretmen programın hangi öğesi üzerinde çalışmaktadır?

1. Eğitim durumları
2. Hedef
3. İçerik
4. Ölçme-değerlendirme

'Nasıl öğretelim?' sorusu öğrenme-öğretme sürecini, yani eğitim durumları öğesini ifade eder. (Demirel, Ö. — Eğitimde Program Geliştirme (öğeler ve soru eşleştirmesi))

4. Bir okulda dönem sonunda öğrencilerin belirlenen kazanımlara ne derece ulaştığı sınav ve performans görevleriyle incelenmektedir. Bu çalışma programın hangi öğesiyle doğrudan ilgilidir?

1. Ölçme-değerlendirme
2. İçerik
3. Hedef
4. Eğitim durumları

'Ne kadar/ne derece öğrettik?' sorusuna cevap veren öğe ölçme-değerlendirmedir. (Demirel, Ö. — Eğitimde Program Geliştirme (öğeler ve soru eşleştirmesi))

5. Kapsam açısından en genişten en dara doğru program türlerinin sıralaması aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

1. Eğitim programı > öğretim programı > ders programı
2. Ders programı > öğretim programı > eğitim programı
3. Öğretim programı > eğitim programı > ders programı
4. Ders programı > eğitim programı > öğretim programı

Eğitim programı en kapsamlı türdür; öğretim programını, ders programını ve okul içi/dışı tüm planlı etkinlikleri kapsar. (Demirel, Ö. — Eğitimde Program Geliştirme (program türleri ve kapsam ilişkisi))

6. Aşağıdaki durumların hangisi 'örtük (saklı) program' kavramına en uygun örnektir?

1. Öğrencilerin, öğretmenin sınıf içi davranışlarını gözlemleyerek yazılı olmayan bir saygı ve iş birliği anlayışı edinmesi
2. Matematik dersinde kesirler konusunun kazanımlarının işlenmesi
3. Fen dersinde ünite sonu değerlendirme testinin uygulanması
4. Türkçe ders kitabındaki metinlerin okunması

Örtük program, resmi programda yazılı olmayan ancak okul ortamı ve etkileşimler yoluyla kazandırılan örtülü değer, tutum ve davranışları ifade eder. (Demirel, Ö. — Eğitimde Program Geliştirme (örtük program kavramı))

7. Program geliştirme ile 'program tasarısı hazırlama' arasındaki temel farkı en iyi açıklayan ifade aşağıdakilerden hangisidir?

1. Program geliştirme sürekli ve dinamik bir süreçtir; uygulama sonuçlarına ve ihtiyaçlara göre programın geliştirilmesini kapsar
2. Program geliştirme yalnızca bir kez yapılan, statik bir belge hazırlama işidir
3. Program tasarısı hazırlama, uygulama sonuçlarına göre programı sürekli yenilemeyi ifade eder
4. İki kavram tamamen aynı anlama gelir ve birbirinin yerine kullanılır

Program geliştirme; önceden hazırlanmış programın uygulama sonuçlarına ve ihtiyaçlara göre sürekli geliştirilmesini kapsayan dinamik bir süreçtir, bu yönüyle tek seferlik tasarı hazırlamadan farklıdır. (Demirel, Ö. — Eğitimde Program Geliştirme (program geliştirme tanımı ve süreç niteliği))

8. Programın öğeleri ile temel sorular eşleştirildiğinde, hedef öğesi hangi soruya cevap verir?

1. Niçin/ne kazandıralım?
2. Ne öğretelim?
3. Nasıl öğretelim?
4. Ne kadar öğrettik?

Hedef öğesi 'niçin/ne kazandıralım?' sorusuna cevap verir. (Demirel, Ö. — Eğitimde Program Geliştirme (öğeler ve soru eşleştirmesi))

9. Program geliştirmenin dayandığı temeller dikkate alındığında, aşağıdaki temellerden hangisi bir programın 'insanın nasıl öğrendiği, gelişim özellikleri ve öğrenme kuramları' boyutuyla en doğrudan ilişkilidir?

1. Psikolojik temel
2. Felsefi temel
3. Toplumsal (sosyal) temel
4. Ekonomik temel

Program geliştirmenin psikolojik temeli; öğrenme kuramları, bireyin gelişim özellikleri ve öğrenmenin nasıl gerçekleştiğiyle ilgili çerçeveyi sağlar. (Demirel, Ö. (2007), Eğitimde Program Geliştirme (program geliştirmenin temelleri))

10. Program geliştirmenin temelleri arasında, programın 'hangi bilgi değerlidir, eğitimin amacı ne olmalıdır' gibi değer ve varlık sorularına yön veren temel hangisidir?

1. Felsefi temel
2. Ekonomik temel
3. Konu alanı temeli
4. Bireysel temel

Felsefi temel; eğitimin amacı ve hangi bilginin değerli olduğu gibi değer ve varlık sorularına yön veren çerçeveyi oluşturur. (Demirel, Ö. (2007), Eğitimde Program Geliştirme (program geliştirmenin temelleri))

11. Tyler'ın rasyonel (hedefe dayalı) program geliştirme modeli kaç temel soru üzerine kuruludur?

1. Dört
2. Üç
3. Beş
4. Yedi

Tyler'ın modeli; hangi amaçlar, hangi yaşantılar, bunların nasıl örgütleneceği ve nasıl değerlendirileceği olmak üzere dört temel soru üzerine kuruludur. (Tyler, R. W. (1949), Basic Principles of Curriculum and Instruction)

12. Taba'nın program geliştirme modelinin Tyler modelinden ayrılan en belirgin özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

1. Tümevarımcı (tabandan tavana) bir yaklaşım olması ve öğretmenlerin sürece katılımını temele alması
2. Tümdengelimci (tavandan tabana) olması ve yalnızca uzmanların katkısıyla yürütülmesi
3. Yalnızca ölçme-değerlendirme aşamasından oluşması
4. Program öğelerini tümüyle reddetmesi

Taba'nın modeli tümevarımcı (tabandan tavana) bir yaklaşımdır ve öğretmenlerin sürece etkin katılımını temel alan aşamalı basamaklardan oluşur. (Taba, H. (1962), Curriculum Development: Theory and Practice)

13. Stufflebeam'in CIPP program değerlendirme modelinin dört boyutu aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

1. Bağlam, girdi, süreç, ürün
2. Hedef, içerik, süreç, çıktı
3. Planlama, uygulama, izleme, raporlama
4. Bilgi, beceri, tutum, değer

CIPP modeli; bağlam (Context), girdi (Input), süreç (Process) ve ürün (Product) boyutlarından oluşur. (Stufflebeam, D. L. (1971/2003), CIPP Evaluation Model)

14. CIPP modelinde biçimlendirici (formatif) ve düzey belirleyici (summatif) değerlendirme boyutları dikkate alındığında, aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğrudur?

1. Bağlam, girdi ve süreç boyutları biçimlendirici; ürün boyutu düzey belirleyicidir
2. Yalnızca ürün boyutu biçimlendirici, diğerleri düzey belirleyicidir
3. Tüm boyutlar yalnızca düzey belirleyicidir
4. Bağlam ve ürün biçimlendirici; girdi ve süreç düzey belirleyicidir

CIPP modelinde bağlam, girdi ve süreç boyutları biçimlendirici değerlendirmeye, ürün boyutu ise düzey belirleyici değerlendirmeye karşılık gelir. (Stufflebeam, D. L. (1971/2003), CIPP Evaluation Model)

15. Program tasarımı yaklaşımları genel olarak üç ana grupta toplanır. Bu üç ana grup aşağıdakilerden hangisidir?

1. Konu merkezli, öğrenen (birey) merkezli, sorun (problem) merkezli
2. Hedef merkezli, süreç merkezli, ürün merkezli
3. Bilgi merkezli, beceri merkezli, değer merkezli
4. Geleneksel, çağdaş, karma

Program tasarımı yaklaşımları konu merkezli, öğrenen (birey) merkezli ve sorun (problem) merkezli tasarımlar olmak üzere üç ana grupta toplanır. (Demirel, Ö. — Eğitimde Program Geliştirme (program tasarım yaklaşımları))

16. Program tasarımı yaklaşımlarının felsefi temelleri dikkate alındığında, aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğrudur?

1. Öğrenen merkezli tasarımlar ilerlemecilik ve pragmatizme; konu merkezli tasarımlar daimicilik ve esasiciliğe dayanır
2. Konu merkezli tasarımlar ilerlemeciliğe; öğrenen merkezli tasarımlar esasiciliğe dayanır
3. Her iki tasarım da yalnızca varoluşçuluğa dayanır
4. Öğrenen merkezli tasarımlar daimiciliğe; konu merkezli tasarımlar pragmatizme dayanır

Öğrenen merkezli tasarımlar ilerlemecilik ve pragmatizme; konu merkezli tasarımlar ise daimicilik ve esasicilik (idealizm-realizm) temeline dayanır. (Demirel, Ö. — Eğitimde Program Geliştirme (tasarım yaklaşımlarının felsefi temelleri))

17. Bloom'un orijinal bilişsel alan taksonomisinin basamakları basitten karmaşığa doğru aşağıdakilerin hangisinde doğru sıralanmıştır?

1. Bilgi, kavrama, uygulama, analiz, sentez, değerlendirme
2. Kavrama, bilgi, analiz, uygulama, değerlendirme, sentez
3. Bilgi, uygulama, kavrama, sentez, analiz, değerlendirme
4. Hatırlama, anlama, uygulama, çözümleme, değerlendirme, yaratma

Bloom'un orijinal bilişsel alan taksonomisi basitten karmaşığa doğru bilgi, kavrama, uygulama, analiz, sentez ve değerlendirme basamaklarından oluşur. (Bloom, B. S. (1956), Taxonomy of Educational Objectives: The Cognitive Domain)

18. Yenilenmiş (Revize) Bloom Taksonomisinin bilişsel süreç boyutuyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

1. En üst basamak 'Yaratma'dır ve orijinal taksonomideki 'Sentez' basamağı kaldırılmıştır
2. En üst basamak 'Değerlendirme'dir ve 'Yaratma' basamağı hiç yer almaz
3. Basamaklar tek boyutludur ve bilgi boyutu içermez
4. En alt basamak 'Uygulama', en üst basamak 'Bilgi'dir

Revize Bloom Taksonomisinde bilişsel süreç boyutunun en üst basamağı 'Yaratma'dır ve 'Sentez' basamağı kaldırılmıştır. (Anderson, L. W. & Krathwohl, D. R. (2001), A Taxonomy for Learning, Teaching, and Assessing)

19. Yenilenmiş Bloom Taksonomisinin bilgi boyutu dört kategoriden oluşur. Bu kategoriler aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

1. Olgusal, kavramsal, işlemsel, üstbilişsel
2. Bilgi, kavrama, uygulama, analiz
3. Alma, tepki, değer verme, örgütleme
4. Somut, soyut, sözel, sayısal

Revize Bloom Taksonomisinin bilgi boyutu olgusal, kavramsal, işlemsel ve üstbilişsel (bilişötesi) olmak üzere dört kategoriden oluşur. (Anderson, L. W. & Krathwohl, D. R. (2001), A Taxonomy for Learning, Teaching, and Assessing)

20. Krathwohl'un duyuşsal alan taksonomisi, içselleştirme (kişiselleştirme) derecesine göre sıralanan beş basamaktan oluşur. Bu basamakların doğru sıralaması aşağıdakilerden hangisidir?

1. Alma, tepkide bulunma, değer verme, örgütleme, kişilik haline getirme
2. Değer verme, alma, örgütleme, tepkide bulunma, niteleme
3. Bilgi, kavrama, uygulama, analiz, sentez
4. Algılama, kurulum, kılavuzla yapma, mekanikleşme, yaratma

Duyuşsal alan taksonomisi alma, tepkide bulunma, değer verme, örgütleme ve kişilik haline getirme (niteleme) basamaklarından oluşur. (Krathwohl, D. R., Bloom, B. S. & Masia, B. B. (1964), Taxonomy of Educational Objectives: The Affective Domain)

21. Bir öğrencinin, çevre bilincini kişisel yaşam felsefesinin ayrılmaz bir parçası haline getirerek tutarlı biçimde davranması, duyuşsal alan taksonomisinin hangi basamağına karşılık gelir?

1. Kişilik haline getirme (niteleme)
2. Alma
3. Tepkide bulunma
4. Değer verme

Bir değerin kişinin yaşam felsefesinin ayrılmaz parçası haline gelmesi, duyuşsal alanın en üst basamağı olan kişilik haline getirme (niteleme) düzeyidir. (Krathwohl, D. R., Bloom, B. S. & Masia, B. B. (1964), Taxonomy of Educational Objectives: The Affective Domain)

22. İçerik düzenlemede kullanılan 'basitten karmaşığa' ilkesi aşağıdakilerden hangisini ifade eder?

1. Öğrenciye önce basit ve temel bilgilerin, ardından bunlara dayalı daha karmaşık bilgilerin sunulması
2. İçeriğin öğrencinin ilgi ve ihtiyaçları göz ardı edilerek rastgele sıralanması
3. Zor konuların en başta verilerek öğrencinin zorlanmaya alıştırılması
4. İçeriğin yalnızca kronolojik olaylara göre dizilmesi

Basitten karmaşığa ilkesi, öğrenciye önce basit ve temel bilgilerin, ardından bunlara dayalı daha karmaşık bilgilerin sunulmasını öngörür. (Demirel, Ö. — Eğitimde Program Geliştirme (içerik düzenleme ilkeleri))

23. İçerik düzenlemede 'yakından uzağa' ilkesine göre içerik nasıl düzenlenmelidir?

1. Önce öğrencinin yakın çevresi ve deneyimleriyle ilgili konular, sonra daha uzak ve soyut konular verilmelidir
2. Önce dünya ölçeğindeki en genel konular, sonra öğrencinin yakın çevresi verilmelidir
3. İçerik yalnızca konunun bilimsel zorluğuna göre düzenlenmelidir
4. İçerik öğretmenin kişisel tercihine göre serbestçe düzenlenmelidir

Yakından uzağa ilkesi, önce öğrencinin yakın çevresi ve deneyimleriyle ilgili konuların, ardından daha uzak ve soyut konuların verilmesini öngörür. (Demirel, Ö. — Eğitimde Program Geliştirme (içerik düzenleme ilkeleri))

24. Bir tarih programında konular yüzyıllara göre en eski dönemden en yeni döneme doğru sıralanmıştır. Bu içerik düzenleme yaklaşımı hangi ilkeye örnektir?

1. Kronolojik sıralama (zamandizinsel düzenleme)
2. Somuttan soyuta ilkesi
3. Bilinenden bilinmeyene ilkesi
4. Sarmal (helezonik) düzenleme

Konuların olayların gerçekleşme zamanına göre eskiden yeniye doğru dizilmesi, kronolojik (zamandizinsel) düzenleme ilkesine örnektir. (Demirel, Ö. — Eğitimde Program Geliştirme (içerik düzenleme ilkeleri))

25. Bir programda bazı temel kavram ve becerilerin her sınıf düzeyinde giderek genişleyen ve derinleşen biçimde yeniden ele alınması hangi içerik düzenleme yaklaşımını tanımlar?

1. Sarmal (helezonik) düzenleme
2. Doğrusal (çizgisel) düzenleme
3. Modüler düzenleme
4. Piramitsel düzenleme

Sarmal (helezonik) düzenlemede aynı temel konular her sınıf düzeyinde giderek genişleyip derinleşerek yeniden ele alınır. (Demirel, Ö. — Eğitimde Program Geliştirme (içerik düzenleme yaklaşımları))

26. İçerik seçiminde 'geçerlik' ölçütü aşağıdakilerden hangisiyle en iyi açıklanır?

1. Seçilen içeriğin belirlenen hedeflerle tutarlı ve bilimsel açıdan doğru olması
2. İçeriğin öğrenciye en kısa sürede ezberletilebilmesi
3. İçeriğin yalnızca ders kitabında yer alması
4. İçeriğin öğretmenin en çok sevdiği konulardan oluşması

İçerik seçiminde geçerlik; seçilen içeriğin belirlenen hedeflerle tutarlı ve bilimsel açıdan güncel/doğru olmasını ifade eder. (Demirel, Ö. — Eğitimde Program Geliştirme (içerik seçimi ölçütleri))

27. Bir öğretmen ünite içeriğini seçerken, konuların öğrencilerin yaş ve gelişim düzeyine, ön öğrenmelerine ve günlük yaşamdaki gereksinimlerine uygun olmasına dikkat etmektedir. Öğretmenin gözettiği içerik seçimi ölçütü aşağıdakilerden hangisidir?

1. Öğrenene uygunluk (öğrenci ihtiyaç ve düzeyine uygunluk)
2. Yalnızca ekonomik maliyet
3. İçeriğin uzunluğu
4. Öğretmenin kişisel ilgisi

İçeriğin öğrencinin yaş, gelişim düzeyi, ön öğrenmeleri ve ihtiyaçlarına uygun seçilmesi, öğrenene uygunluk ölçütünü ifade eder. (Demirel, Ö. — Eğitimde Program Geliştirme (içerik seçimi ölçütleri))

28. Simpson'un psikomotor alan taksonomisiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

1. Bir becerinin farkındalık/uyarılmadan başlayıp yaratmaya kadar geçirdiği aşamalı basamaklardan oluşur
2. Yalnızca bilgi ve kavrama basamaklarından oluşur
3. Duyuşsal alanla aynı beş basamaktan oluşur ve içselleştirmeyi ölçer
4. Yalnızca zihinsel süreçleri sınıflar, bedensel beceriyi kapsamaz

Simpson'un psikomotor taksonomisi, bir becerinin algılama/uyarılmadan başlayıp mekanikleşme ve uyum aşamalarından geçerek yaratmaya kadar ilerlediği basamaklardan oluşur. (Simpson, E. J. (1966/1972), The Classification of Educational Objectives in the Psychomotor Domain)

29. Bir eğitim programının dört temel öğesi aşağıdakilerden hangisinde birlikte ve doğru olarak verilmiştir?

1. Hedef, içerik, eğitim durumları, değerlendirme
2. Hedef, yöntem, materyal, ölçme
3. İçerik, öğretmen, öğrenci, sınav
4. Amaç, plan, uygulama, geri bildirim

Bir eğitim programının dört temel öğesi hedef (kazanım), içerik, eğitim durumları (öğrenme-öğretme süreci) ve ölçme-değerlendirmedir. (Demirel, Ö. — Eğitimde Program Geliştirme (programın dört temel öğesi))

30. Programın öğeleri ile bu öğelerin yanıtladığı temel sorular eşleştirildiğinde, 'niçin/ne kazandıralım?' sorusuna hangi öğe cevap verir?

1. Hedef
2. İçerik
3. Eğitim durumları
4. Değerlendirme

Hedef öğesi 'niçin/ne kazandıralım?' sorusuna yanıt verir; öğrencilere kazandırılmak istenen özellikleri belirtir. (Demirel, Ö. — Eğitimde Program Geliştirme (öğeler ve soru eşleştirmesi))

31. Programın hangi öğesi 'ne öğretelim?' sorusuna cevap verir?

1. İçerik
2. Hedef
3. Eğitim durumları
4. Değerlendirme

İçerik (muhteva) öğesi 'ne öğretelim?' sorusuna yanıt verir; hedeflere ulaşmak için seçilen bilgi ve konuları kapsar. (Demirel, Ö. — Eğitimde Program Geliştirme (öğeler ve soru eşleştirmesi))

32. 'Nasıl öğretelim?' sorusu programın hangi öğesiyle doğrudan ilişkilidir?

1. Eğitim durumları
2. Hedef
3. İçerik
4. Değerlendirme

Eğitim durumları (öğrenme-öğretme süreci) öğesi 'nasıl öğretelim?' sorusuna yanıt verir; öğrenme yaşantılarının düzenlenmesini kapsar. (Demirel, Ö. — Eğitimde Program Geliştirme (öğeler ve soru eşleştirmesi))

33. Programın 'ne kadar/ne derece öğrettik?' sorusuna cevap veren öğesi aşağıdakilerden hangisidir?

1. Ölçme-değerlendirme
2. Eğitim durumları
3. İçerik
4. Hedef

Ölçme-değerlendirme öğesi 'ne kadar/ne derece öğrettik?' sorusuna yanıt verir; hedeflere ne ölçüde ulaşıldığını belirler. (Demirel, Ö. — Eğitimde Program Geliştirme (öğeler ve soru eşleştirmesi))

34. Bir öğretmen, ders sonunda öğrencilerin hedeflere ulaşıp ulaşmadığını belirlemek için bir test uygulamıştır. Bu etkinlik programın hangi öğesine yöneliktir?

1. Değerlendirme
2. Hedef
3. İçerik
4. Eğitim durumları

Öğrencilerin hedeflere ne derece ulaştığını belirlemeye yönelik ölçme işlemleri değerlendirme öğesinin kapsamındadır. (Demirel, Ö. — Eğitimde Program Geliştirme (değerlendirme öğesi))

35. Bir öğretmen 'Fen bilimleri dersinde öğrencilere hangi konuları, hangi sırayla vereceğim?' diye düşünmektedir. Bu düşünce doğrudan programın hangi öğesiyle ilgilidir?

1. İçerik
2. Hedef
3. Değerlendirme
4. Eğitim durumları

Öğretilecek konuların seçimi ve düzenlenmesi (dizilişi) içerik öğesinin kapsamına girer. (Demirel, Ö. — Eğitimde Program Geliştirme (içerik öğesi))